گزارش ويژه


گفت و گوی «بوستون ریویو» با اکبر گنجی به مناسبت انتشار کتابش «راه دموکراسی در ايران»
«راه دموکراسی در ايران» از نگاه اکبر گنجی

به تازگی، کتاب «راه دموکراسی در ایران» به قلم اکبر گنجی و با مقدمه‌ی جاشوآ کوهن و عباس میلانی منتشر شده است. به همین مناسبت، مجله «بوستون ریویو» با وی گفت و گو کرده است که متن فارسی آن را می‌خوانید. گنجی در پاسخ به پرسشی درباره اصلاح و انقلاب می‌گوید: «انقلاب به دموکراسی منتهی نخواهد شد. انقلاب پرهزینه و کم‌فایده است. دموکراسی محصول فرهنگ دموکراتیک است. از این رو، بدون نقد سنت و نقد دین، نمی‌توان فرهنگ دموکراتیک آفرید.»



منطق جنگ‌طلبان غربی - بخش دوم و پایانی
کف مرتب برای دعوت به جنگ

احمد احقری: آن‌چه در ادامه می‌آید، بخش دوم و پایانی مرور بر نظرات مطرح‌شده در بر کنفرانس «کاری به روال معمول؟ رژیم ایران، جهاد مقدس علیه اسراییل و غرب و واکنش آلمانی‌ها» است که ماه مه ۲۰۰۸ در شهر برلین برگزار شد. این کنفرانس، گردهم‌آیی اشخاص و گروه‌هایی بود که فکر می‌کنند جنگ، بهترین راه حل مقابله با دولت ایران، به رهبری احمدی‌نژاد است.



گفت و گو با چند کارشناس سیاسی داخل و خارج از ایران:
نظرات متناقض درباره‌ تحولات اخیر هسته‌ای

‌مریم محمدی: تغییر لحن رییس‌جمهور و برخی سیاست‌مداران ایران نسبت به آمریکا و سیاست‌های پیش رو در مسأله هسته‌ای باعث طرح این سؤال می‌شود که آیا تغییری در سیاست خارجی ایران در سطح جهانی به طور کلی و در رابطه با آمریکا به طور خاص به وجود می‌آید؟ این پرسش را با محمد عطریانفر، ابوالحسن بنی‌صدر، فرخ نگهدار، صادق زیباکلام و ناصر زرافشان در میان گذاشتم و پاسخ‌هایی متفاوت و بعضاً متناقض شنیدم.



بانک‌های ایرانی در توفان خلیج فارس

نسیم محمدی: با ادامه‌ی روند تحریم بانک‌های ایرانی و گسترش تحریم‌های کشورهای عربی در برابر ایران، به طور قطع روزهای طاقت‌فرسایی در انتظار اقتصاد ایران به ویژه بخش واردات خواهد بود. هر چند که نباید فراموش کرد تا زمانی که ایران درآمد سرسام‌آور نفتی دارد و حاضر است مبلغی بالاتر از مبلغ کالای اصلی به دلالان و بانک‌ها بپردازد، کالا وارد ایران خواهد شد. بدین معنا که تا هنگامی که خریدار پول در اختیار دارد، راه برای وارد کردن کالا و گشایش اعتبار، اما با هزینه‌ای بسیار بالاتر وجود دارد.



منطق جنگ‌طلبان غربی - بخش نخست
منطق جنگ‌طلبان

احمد احقری: کنفرانسی که در ماه مه تحت عنوان «کاری به روال معمول؟ رژیم ایران، جهاد مقدس علیه اسرائیل و غرب و واکنش آلمانی‌ها» توسط کانون آزادی برای خاور‌میانه در برلین برگزار شد، جمع بزرگی از کسانی را گرد هم آورده بود که فکر می‌کنند جنگ، بهترین راه حل مقابله با دولت ایران، به رهبری احمدی‌نژاد است. صرف نظر از این که پیام‌های سیاسی این کنفرانس در سیاست دولت های غربی و آمریکا جاری خواهند شد یا نه، آشنا شدن ایرانیان با منطق «مقابله و مهار از راه برخورد نظامی» که دیدگاه رادیکا‌ل‌های غربی را بازنمایی می‌کند، ضروری است.



شیرین عبادی در گفت و گوی اختصاصی با زمانه:
عبادی: ابهام در معنای «شرارت» امنیت قضایی را به خطر می اندازد

نیک‌آهنگ کوثر: شیرین عبادی در گفت ‌و گوی اختصاصی با زمانه می‌گوید: «طرح تشدید مجازات اخلال در امنیت روانی جامعه، امنیت قضایی شهروندان را مختل و متزلزل می‌کند. به عنوان مثال، جرم شرارت مستوجب اعدام شناخته شده، در حالتی که تعریفی از جرم شرارت نیست و در هیچ یک از قوانین مصوبه قبلی هم این جرم تعریف نشده است. آیا زدن سنگ به شیشه همسایه، شرارت است یا خیر؟ آیا موی ژل زده یک جوان در خیابان و گفتن متلک به یک دختر جوان، شرارت است یا خیر؟ یک چنین جرم بزرگی را که مستوجب اعدام است، حتی تعریف نکرده‌اند و این امنیت قضایی شهروندان را به مخاطره می‌اندازد.»



گفت و گو با کارشناسان رسانه، درباره‌ی شبکه‌ی MBC فارسی:
«طبقه متوسط ایران، هدف شبکه‌ی ام ‌بی‌ سی فارسی»

نیک‌آهنگ کوثر: شبکه MBC به تازگی بخش فارسی خود را راه‌اندازی کرده که بیشتر به سراغ سرگرمی رفته است. فهرست برنامه‌های هفتگی این شبکه را که نگاه کنید همه فیلم‌های سینمایی هالیوودی است که نسبتاً هم کم‌خطر محسوب می‌شوند. با ‌مصطفی قوانلو قاجار و امید حبیبی نیا، روزنامه‌نگار و وبلاگ‌نویس و کارشناس رسانه‌ها درباره‌ی تاثیر این شبکه تلویزیونی صحبت کردم.



گفت و گو با آبراهام بورگ، نویسنده و سیاست‌مدار اسراییلی - بخش دوم و پایانی:
«دلیلی ندارد ما اسراییلی‌ها، از بمب شما بترسیم»

سید ابراهیم نبوی: آبراهام بورگ، نویسنده و سیاست‌مدار اسراییلی در بخش دوم گفت و گو با زمانه می‌گوید که اسراییل نباید حتی ایران با بمب هسته‌ای را خطری برای خود تلقی کند. او می‌گوید: «‌در مورد بمب ایرانی هم باید بگویم که هر چه قدر هم که بد باشد، من دلیلی نمی‌بینم که این بمب ربطی به من داشته باشد. این بمب به پاکستان بیشتر مربوط است، پس چرا من باید خودم را جلو بیندازم. بگذار پاکستان و هند و چین نگران باشد، بگذار روسیه نگران باشد. چرا من باید در اول خط بیایستم. مگر من چه‌ام شده است؟ کشور من، خیلی کوچک است.»



گفت و گو با آبراهام بورگ، نویسنده و سیاست‌مدار اسراییلی - بخش اول:
«اسراییل باید با ایران گفت و گو کند»

سید ابراهیم نبوی: آبراهام بورگ یا به قول خودش آورام بورگ، پنجاه و یکی دو سالی دارد. او که به همراه همسرش در کنفرانس دومین رنسانس در میلان شرکت کرده است، رییس سابق کنست اسراییل بوده و یکی از فعالان جنبش پیس ناو اسراییل است.او شش فرزند دارد و به عنوان متفکر و نویسنده و سیاست‌مدار در اسراییل فعالیت می‌کند. مقالات او در هاآرتص به چاپ می‌رسد. من پیش از آن‌که با او گفت و گو کنم به رابطه‌ای دوستانه با او رسیدم، رابطه‌ای پر از کنجکاوی؛ می‌خواستم ببینم کسی که در اسراییل زندگی می‌کند، چه نگاهی به ایران دارد.



گفت و گو با عرفان قانعی‌فرد‌، پژوهشگر تاریخ معاصر کردستان درباره‌ی ‌وهابیون و سلفیون‌:
نگاهی به نزاع مذهب در تاریخ معاصر کردستان

محمدرضا اسکندری: عرفان قانعی‌فرد‌، تحقیقات زیادی پیرامون تاریخ معاصر کردها انجام داده است. او در گفت و گو با زمانه، با اشاره به فعالیت آزادانه‌ی وهابیون در کردستان می‌گوید: «جای سؤال دارد که چرا بعد از انقلاب یا قبل از انقلاب، وقتی یک جریانی در داخل کردستان می‌خواسته حرکت بکند، حکومت مرکزی به شدت برخورد کرده است. آن وقت چه طور است که این وهابی‌ها حتی به اصولی که خط قرمز ایران است، به راحتی توهین می‌کنند و در داخل ایران هم نشریه‌شان را به مردم می‌رسانند؛ هم کاست‌شان و هم دی‌وی‌دی‌شان را.»



واکنش وزیر امور خارجه روسیه به آزمایش موشکی ایران
روسیه: برنامه موشکی ایران، تهدیدی برای اروپا نیست

رسول شادان: روسیه خطر برنامه موشکی ایران را چیزی جز یک خطر ساختگی نمی‌داند. سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه اخیراً اعلام کرد که نتایج آزمایش موشکی در ایران حاکی از آن است که استقرار سیستم ضد موشکی آمریکا در اروپا پایه و اساسی ندارد. سرگئی لاوروف گفت که ایران در حال حاضر، موشک بالستیک دوربرد ندارد.



گزارش روزنامه تراؤ هلند درباره گروه پژاک:
در مرز شمال غرب ایران چه خبر است؟

فرهاد امیرمنش: یودیت نورینک، خبرنگار دائمی روزنامه تراؤ‌ هلند در شمال عراق در یکی از شماره‌های تازه این روزنامه نوشت: «حاجی احمد، تنها اسماً رییس پژاک است و هیچ کاری بدون اجازه پ.ک.ک. انجام نمی‌دهد. گروه‌های اپوزیسیون ایرانیان کرد که در درون ایران هستند خشونت را کنار گذاشته‌اند و خواهان تشکیل یک جبهه مشترک با پژاک نیستند.»



بخش نخست
دومین گام؛ تحریم اشخاص حقیقی

نسیم محمدی: قطعنامه‌های شدیدالحن علیه ایران و تحریم هر چه بیشتر این کشور از جنبه‌های مختلف، بازی‌ای است که سرنوشت نامعلومی را رقم می‌زند. ایران نیز در این میان حاضر به واگذاری هیچ امتیازی در قبال توقف غنی‌سازی اورانیوم به طرف مقابل نیست و تا جایی ادامه داد که پس از تحریم شدن یکا‌یک بانک‌های دولتی، نوبت به تحریم اشخاص حقیقی رسید. در همین راستا دولت‌های سایر کشورها و به ویژه شرکت‌های اروپایی به شدت تحت فشار قرار گرفتند تا به تحریم کاملی که ایالات متحده قصد دارد علیه ایران اعمال کند، بپیوندند.



جنون قدرت و کرسی قدرت‌مدار

عرفان قانعی‌فرد در بحث آسیب‌شناسی قدرت در کردستان می‌گوید: «در کردستان ما برایمان بت ساخته‌اند، بت‌هایی مقدس و به اسم ما برایمان هویت می‌سازند. تا جایی که خواندن سخن مخالفان هم جرم تلقی می‌شود و گناه و رسوایی نابخشودنی و به غرض رفو‌کردن درست و نادرست. مشکل نسل جوان بت و اسطوره خیالی نیست. مشکل گفتمان رشد و سازندگی است و اندیشه رهنما. همیشه جامعه کردها از سازمان‌ها و حزب‌هایش پیشرفته‌تر و مترقی‌تر بوده است و آنها دنباله‌رو مردمان جامعه. پس با عقلانیت و خرد و تفکر و هویت درست است که می‌توان راه تاریخ را ساخت و نمایی درست به آن داد.»



گزارشی از سخنرانی دکتر فخرالدین عظیمی درباره زمینه پیدایش نهضت ملی ایران
کودتای ۲۸ مرداد، رویدادی پر از هیجان

محمد تاج‌دولتی: دو هفته پیش دکتر فخرالدین عظیمی، پژوهش‌گر تاریخ و استاد دانشگاه در آمریکا میهمان جلسه ماهانه‌ی کانون کتاب‌خوانی تورنتو بود. دکتر عظیمی تاکید سخنرانی خود را بر رویدادهای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲ و دوران نخست وزیری دکتر محمد مصدق قرار داد. بنا به گفته‌ی وی هدف اصلی دکتر محمد مصدق ملی کردن نفت در ایران بود. مصدق می‌گفته که قانون اساسی ایران تکلیف شاه را مشخص کرده است که شاه مسئول نیست و نقش اجرایی در کشور ندارد. شاه رییس حکومت نیست، بلکه رییس صوری دولت است.



گفت و گو با برادر عزت ابراهیم‌نژاد، قربانی حوادث ۱۸ تیر:
«در ۱۸ تیر، هفت نفر کشته شدند»

سیامک فرهی: علی احمد ابراهیم نژاد، برادر عزت ابراهیم‌نژاد می‌گوید: «زمانی که عزت را زدند، جلوی همان درب اصلی کوی دانشگاه، بین دانشجوها بود. یک لحظه او را می‌کشند کنار. یعنی سه چهار نفر می‌ریزند روی او و بچه‌ها که از دور داشتند نگاه می‌کردند دیدند ریختند سر عزت و با باتوم و زنجیر به جانش افتادند. ‌چون قوزک پای عزت شکسته بود، زمانی که جنازه را آوردند، ران و دقیقاً کتف و دو دست او شکسته بود‌، فیلم آن هم هست دقیقاً. تمام پشت بدن او همه جای زنجیر بود.»



پرهیز از بزرگ‌نمایی
«ایران نمی‌تواند حیات آمریکا را به خطر بیندازد»

کاوه اسفندیاری: مرکز کنترل تسلیحات و منع گسترش جنگ‌افزارهای هسته‌ای در تحلیلی تازه به مقایسه توان نظامی متعارف ایران و آمریکا پرداخته و نتیجه گرفته که در مورد تهدید کنونی ایران، گزافه‌گویی شده است. یکی از دلایل این استدلال این است که آمریکا در سال مالی آتی، ۹۹ برابر ایران صرف دفاع خود می‌کند. افزون بر این، آمریکا به ازای هر هواپیمای جنگنده ایران، حدود ۱۲.۵ جت تهاجمی دارد و هواپیماهایی مانند اف-۲۲ راپتور آمریکا به مراتب از هواپیماهای فرسوده ایرانی برتر است.



گفت و گو با حجت شریفی، عضو شورای منتخب متحصنین تیرماه ۷۸
‫«ده‌نمكی سازمان‌دهی حمله را انجام می‌داد»‬

سیامک فرهی: امروز، نهمین سالگرد ۱۸ تیر ۷۸ است. حجت شریفی، عضو شورای منتخب متحصنین تیرماه ۷۸ در گفت و گو با رادیو زمانه می‌گوید: «دیدم یکی دست من را گرفت. آقای ده‌نمکی بود و گفت آقا همه بیایید. همه را جمع کرد و گفت نیم ساعت دیگر حمله می‌کنیم. یعنی حتی سازمان‌دهی حمله را انجام می‌داد. بعد حمله هم کردند که در یکی از این حمله‌ها، من آمدم در یکی از کوچه‌های جلوتر پنهان شدم و این‌ها که دیگر عقب نشستند، توانستم به داخل کوی بروم.»



در گفت و گو با کارشناسان اقتصادی مطرح شد:
تبعات نقدی کردن یارانه‌ها

مریم محمدی: این روزها بحث طرح تحول اقتصادی و پرداخت نقدی یارانه‌ها از موضوعات اصلی بحث در محافل سیاسی و اقتصادی است. در این باره با دکتر حسین عبده تبریزی، رییس سابق سازمان بورس کشور، دکتر سعید شیرکوند، معاون سابق وزارت اقتصاد و دکتر پدرام سلطانی، عضو اتاق بازرگانی ایران گفت و گو کردم. دکتر سلطانی در گفت و گو با زمانه می‌گوید: «‌مهم‌ترین نکته این است که تبدیل کردن ۹۰ هزار میلیارد تومان یارانه‌ به وجه نقد و ورود آن به گردش نقدینگی طبیعی است که حجم نقدینگی کشور را به میزان قابل ملاحظه‌ای می‌تواند افزایش بدهد که تقریباً حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد هزینه نقدینگی افزایش پیدا می‌کند؛ آن‌هم در شرایطی که ما در فضای تورمی قرار داریم.»



گفت و گوی زمانه با آیت‌الله فاضل میبدی
«می‌شود برخی آیات قرآن را تعطیل کرد»

معصومه ناصری: محمدتقی فاضل میبدی، طبق مدارج حوزوی، «آیت‌الله» است اما هفته گذشته در حالی در حاشیه کنفرانسی در شهر پاریس ملاقاتشان کردم که ظاهرشان چندان شبیه تصور ما از ظاهر یک «آیت‌الله» نبود. بیرون از عبا و عمامه معمول روحانیت، راحت‌تر می‌توانستم با ایشان گفت و گو کنم. با آیت‌الله محمدتقی فاضل میبدی درباره نگاه اسلام به زنان، حجاب و رنگ و روی امروزین قرآن حرف زدم و هم درباره لباس روحانیت.