نقد فيلم


در جهنم کیبوتص

فهیمه فرسایی: درور شاول در فیلم Sweet Mud به زندگی «اشتراکی» در یک کیبوتص در جنوب اسراییل در سال‌های دهه‌ی هفتاد قرن پیش می‌پردازد. داستان از دید پسری ۱۲ ساله که دویر نام دارد و با خانواده‌اش در این کیبوتص زندگی می‌کند، بازگو می‌شود. دویر در آستانه‌ی پا گذاشتن به دنیای «پر مسوولیت بزرگترها» ست. پیش از آن، ولی باید از عهده‌ی یک سری «آزمایش‌های سخت» برآید.



گفتگو با مهرداد اسکویی، سینماگر مستندساز ایرانی و برنده جایزه ویژه فستیوال تورنتو
روزهای بی‌تقویم ِ بچه‌های کانون اصلاح و تربیت

محمد تاج‌دولتی: فیلم «روزهای بی‌تقویم» ساخته‌ی مهرداد اسکویی جایزه‌ی ویژه‌ی فیلم‌های کوتاه مستند ۳۰ تا ۶۰ دقیقه‌ای فستیوال بین‌المللی فیلم‌های مستند تورنتو را از آن خود کرد. این فیلم درباره‌ی زندگی نوجوانان پسر زیر ۱۵ سال است که به دلایل گوناگون، از جمله اعتیاد به مواد مخدر و بزهکاری، در کانون اصلاح و تربیت در منطقه‌ی شمال غرب تهران دوران محکومیتشان را می‌گذارنند. یک روز پیش از اعلام اهدای جایزه‌ی ویژه‌ی هیأت داوران فستیوال با مهرداد اسکویی درباره‌ی اثرش گفتگو گردم.



نگاهی به فیلم دایره زنگی
اجاره‌نشین‌ها، در دهه هشتاد

کیان پارسی: نزدیک‌ترین فیلم به ‌دایره زنگی ‌در تاریخ سینمای ایران، فیلم ‌ «اجاره نشین‌ها»‌ی مهرجویی است‌. اگر اجاره نشین‌های داریوش مهرجویی به بیان نارسایی‌ها و مشکلات دهه شصت جامعه ایران به زبانی طنز اشاره داشت، ‌دایره زنگی نیز دقیقا با ترسیم چنین فضایی این نارسایی‌ها را در نیمه دوم دهه هشتاد روایت می‌کند‌.



نگاهی به فیلم نوری بتابان ساخته مارتین اسکورسیزی
رد پای کیارستمی دربرلین

مهدی عبدالله‌زاده: "نوری بتابان" هیچ شباهتی با آثار قبلی اسکورسیزی ندارد. نه می‌شود آن را به سینمای مستند‌گرا مرتبط دانست و نه می‌توان آن را در قالب سینمای روایتگر جای داد. اما دست کم می‌شود پی برد که این اتفاق، با دوستی و نشست و برخاست و همنوایی اسکورسیزی و کیارستمی بی‌ربط نیست.



نگاهی به فیلم آتش سبز‌، اثر محمدرضا اصلانی
نگارگری در سینما

انوشیروان مسعودی: محمدرضا اصلانی پس از گذشت سی سال از فیلم نخستش (شطرنج باد‌) قدمی بلند برداشته برای دسنیابی به نگرشی جدید در سینما‌. فیلم آتش سبز ساخته اصلانی کوششی است برای برهم شیوه‌ها و هنجار‌های رایج و ثابت سینما و دستیافتن به زیبایی شناسی دیگری.



نگاهی دوباره به ژانر نوآر در سینما
قصه سکس و جنایت یا روایت عصیان انسان فریب‌خورده؟

فیلم نوآر، یک ژانر سینمایی است، که در ابتدا برای توصیف فیلم‌های جنایی دراماتیک هالیوود استفاده می‌شد. اکثر آن‌ها بر روی مسأله سکس و جنایت توجه می‌کردند. پیدایش فیلم‌های کلاسیک نوآر هالیوود در سال‌های ابتدایی دهه ۴۰ آغاز شد و در سال‌های پایانی دهه ۵۰ پایان یافت. کلمه نوآر از زبان فرانسه وارد زبان انگلیسی شده و معنای آن سیاه است؛ پس فیلم نوآر به معنای فیلم سیاه است.



به بهانه آغاز نمایش عمومی «پرسپولیس» در آمریکای شمالی
اعاده شخصیتی که «بدون دخترم هرگز»ها ویران کرد

درباره مرجان ساتراپی و این که او کیست، چه می‌کند، کجا زندگی می‌کند، سیگار می‌کشد یا نه ... بسیار نوشته شده. همین طور درباره کتاب‌هایش و اولین فیلمش پرسپولیس و حاشیه‌های اطراف آن. ولی چیزی که به آن کمتر پرداخته شده است، خود فیلم پرسپولیس به عنوان اثری مستقل و از بعد سینمایی آن است. در واقع حاشیه‌های اطراف این فیلم باعث شده که نقد سینمایی این اثر در سایه قرار بگیرد.



«ایران، محور شرارت»

از ایران امروز چه می‌شنویم و چه می‌بینیم؟ برنامه‌های هسته‌ای، طرح ارتقای امنیت اجتماعی، سهمیه بندی بنزین، تبعیض جنسیتی، سانسور و نظارت شدید، طرح مبارزه با بدحجابی یا مبارزه با اراذل و اوباش.
محمد فرخ منش، کارگردان ایرانی مقیم آلمان، در نخستین مستند بلند خود با نام «ایران، محور شرارت» با روایتی آیینه‌وار به زندگی روزمره ایرانیها و نه دولت ایران، پرداخته است. زندگی مردمی که در تلاش برای روزگاری بهتر با شرایط سخت زمانه، مسالمت آمیز می‌جنگند.



به بهانه نمایش فیلم در جشنواره سن‌سباستین
مخملباف و اگزوتیسم ناهنجار در «بودا از شرم فرو ریخت»

«بودا از شرم فروریخت» آشکارا از رویکردی اگزوتیک برخوردار است؛ اما آن چنان پرملاط که در برابرش تعبیر «شرق‌شناسی» ادوارد سعید از اگزوتیسم معنا می‌بازد. فیلم آن قدر در دامن «غریب‌نگاری» فرو می‌غلطد که دنیایش برای شرقی‌ها و حتی برای خود افغان‌ها هم ناآشنا و غریب است.



گفت‌وگو با نیما سروستانی، کارگردان فیلم «حراج کلیه»
مستند خرید و فروش کُلیه در ایران

در فیلم مستند «حراج کلیه»، نیما سروستانی فیلمساز ساکن سوئد، گزارشی تاثیرگذار از داد و ستد کلیه که هم‌چون یک کالای تجاری در ایران خرید و فروش می‌شود، در اختیار بیننده قرار می‌دهد. دو شخصیت اصلی فیلم، سهیلا و مهرداد دو نفر از صدها جوان ایرانی هستند که تنها راه نجات از مشکلات مالی‌شان را در فروش کلیه‌هایشان یافته‌اند.



کارگران فلسطینی در ''هتل ۹ ستاره"

''من در روستایی نزدیک یک جنگل کاج که بین تل آویو و اورشلیم قرار داشت، بزرگ شده ام. همیشه در راه برگشت به خانه، مردانی را می دیدم که با ترس و ناامیدی زیادی،عرض بزرگراه پر رفت و آمدی را می دویدند.کنجکاو بودم که ببینم آنها به کجا و از دست چه کسی فرار می کنند..." این نقل قولی از ایدو هار، فیلمساز ۳۳ ساله ی اسراییلی ست که انگیزه اش را از ساخت فیلم مستندش، ''هتل ۹ ستاره'' بیان می‌کند. فیلم، زندگی کارگران غیرقانونی فلسطینی را تصویر می کند که برای ساخت شهرک های اسراییلی نشین به کار گماشته می‌شوند.



«جنگ تریاک» نگاهی دیگر به افغانستان امروز

فیلم «جنگ تریاک» دومین اثر سینمایی صدیق برمک، به نوعی جوابیه‌ای است به تمامی تیترهای ریز و درشتی که در رسانه‌ها جمعی در گوشه و کنار دنیا در مورد نقش افغانستان در کشت و قاچاق ترياک و هروئين به چشم می‌خورند. برمک سعی دارد با این فیلم بر این موضوع تأکید کند که وقتی مصرف‌کننده تریاک، تقاضا و بازاری برای خرید و فروش مواد مخدر وجود نداشته باشد، هیچ سرزمینی تبدیل به تولیدکننده تریاک یا قاچاق آن نمی‌شود.



«راز ذلیخا»

«راز ذلیخا» پس از «اسامه»، دومین فیلم افغانی‌ست که نگاه‌های بسیاری را به خود جلب کرده است. این فیلم را کارگردان مستقل افغان، حارث احمد شنسب، ساخته و از معضلات زندگی روزمره‌ی مردم افغانستان در دوران حکومت طالبان پرده برمی‌دارد.



ديدگاه:
پرسپوليس و دوگانه‌ی مردم فرهيخته / دولت شيطانی

دیدگاه حسین درخشان به فیلم پرسپولیس، ساخته‌ی مرجان ساتراپی: «به نظرم تأثیر مخرب این فیلم بر روی افکار عمومی آمریکا و اروپا از تمام فیلم‌های ضد ایرانی که تا حالا دیده‌ام بیشتر است. چرا؟ چون فیلمی خوب، خوش‌ساخت، صمیمانه و باور کردنی‌ست...»



از ده‌نمکی تا کلینت ایستوود

داریوش برادری: مشکل عمده نقادان فیلم “اخراجی‌ها”، ناتوانی از عدم تفکیک حوزه‌‌های نقد فیلم و نقد پدیده “ده‌نمکی” از یک‌سو و گرفتاری در خشم خویش به یک به‌اصطلاح حزب اللهی سابق از سوی دیگر است. این مقاله تلاشی برای نقد روانکاوانه و مدرن فیلم است و نوع برخورد فیلم به قهرمان‌گرایی و جنگ را بررسی می‌کند.



جینداباین: اقتباسی تازه از آثار کارور

فیلم تازه‌ی سینمای استرالیا، "جینداباین"، بر اساس قصه‌ای از ريموند کارور، به‌رغم ارزش‌هایش هوشمندی فیلمنامه‌نویس را ندارد. فیلم که در پرداخت دوساعته‌ی این داستان کم می‌آورد، به اجبار دستکاری‌هایی را در آن انجام می‌دهد که ماجرا را از مسیر اصلی منحرف می‌کند و به نقاطی سوق می‌دهد که اساساً بحث قصه نیست.



معضل ارتباط در "مکالمه با دیگر زنان"

فیلم از برخورد ساده یک زن و مرد آغاز می‌شود. آنها اسمی ندارند و تا پایان هم نام یکدیگر را نمی‌پرسند. فیلم دو جهان را رو در روی هم قرار می‌دهد: جهان واقعی معاصر در رابطه واقعی یک زن و مرد و دیگری جهان آرمان‌گرایانه‌ای که زن و مرد در رویای‌شان می‌پرورند و در واقع در پی آن هستند.



نقد فیلم «پرسپولیس» ساخته‌ی مرجان ساتراپی
اثری ميهن‌پرستانه

پرسپوليس، فیلم خانم ساتراپی، در هیأت یک اتوبیوگرافی به دوره‌ای بیست‌وچندساله از تاریخ معاصر ایران می‌پردازد. پرهیز از اغراق از یک سو و نبودِ الزام به خودسانسوری از سوی دیگر—چنان‌که شایسته‌ی یک روایت "واقع‌گرایانه" است—باعث شده تا طرح حقایق تاریخی سال‌های پس از انقلاب، از نظر مسؤولان فرهنگی نظام جمهوری اسلامی به سیاسی بودن فیلم تعبیر شود.



فیلم ۳۰۰ و نبود خود‌آگاهی ملی

«سرانجام به دیدن فیلم ۳۰۰ رفتم. چگونه است که یک فیلم سرگرم‌کننده‌ی ماجراجویانه‌ی پاپ‌کورنی، احساسات ملی ایرانی‌ها را جریحه‌دار می‌کند و آنها را به واکنش‌های شدید احساسی و دفاعی برمی‌انگیزد؟ به گمانم یکی از علل اصلی حس جریحه‌دار شدن و تومار نویسی ایرانی‌ها را باید در کمبود یا نبود خود‌آگاهی فردی و پی‌آیند آن، خودآگاهی ملی دانست».



با اکران جهانی تازه‌ترين فيلمِ فلوریان اوپیتز
«چوب حراج جهان زده شد»

فلوريان اوپیتز، کارگردان آلمانی، در تازه‌ترين فيلم مستند خود با تصاویری تکان‌دهنده و گویا نشان می‌دهد که روند خصوصی شدن در حال حاضر، چیزی جز عقب‌گرد آرام دولت از مسؤولیت‌های همگانی خود نیست و این که این عقب‌گرد به نوعی تهی کردن جامعه از احساس همبستگی و همدلی با دیگران است.