پرسه در متن


آسیب شناسی ادبیات داستانی ایران

محمود فلکی: «می‌خواهیم با گنده‌گویی‌ها و انتخاب ِ به اصطلاح موضوعات مهم، دیگران را مرعوب سازیم. در همین راستاست که تحمل ِ نظر مخالف برایمان دشوار یا ناممکن است و به هر وسیله‌ای می‌خواهیم رقیب یا مخالف را حذف کنیم. نگاهی سرسری به کامنت‌هایی که در سایت‌ها نوشته می‌شوند گواهی براین نظر است، که گاهی با توهین و افترا و پرونده‌سازی، می‌خواهند شخصیت نویسنده‌ا‌‌ی را که نظر دیگری دارد یا به هر دلیل خوشایندشان نیست، ترور کنند.»



نگاهی به «فراز مسند خورشید»، آخرین رمان نسیم خاکسار
ما به کودکی بازگشته‌ایم؟

منیره برادران: یک سال پیش که «فراز مسند خورشید» را می‌خواندم، چیزی در این رمان روشن و شفاف برای من رازگونه مانده بود: بیگانگی آن دلگرمیهای ساده و معصومانه شخصیتهای داستان، که به دنیای کودکی می‌ماند، در پیچیدگی‌های دنیای امروز. کارهای نسیم خاکسار همیشه آینه‌ای در برابر ما - حداقل هم نسلان من- قرار می‌دهد، که خود را ببینیم، عریانمان می‌کند. با ظرافت و مهربانی که مبادا آینه را بشکنیم. ما به کودکی بازگشته‌ایم؟



گفت و گو با شکوفه تقی، نویسنده کتابِ «زن‌آزاری در قصه‌ها و تاریخ»
ریشه‌های تاریخیِِ ‌زن‌آزاری در ایران

لیلا موری: کتاب زن‌آزاری در قصه‌ها و تاریخ که یک اثر پژوهشی است، به قلم شکوفه تقی به تازگی توسط نشر باران در سوئد به چاپ رسیده است. این کتاب به سابقه‌ی زن‌آزاری در متون مذهبی، قصه‌های عامیانه و آداب و رسوم می‌پردازد و علل آن را بررسی می‌کند. شکوفه تقی در ایران در رشته‌ی علوم قضایی تحصیل کرده و پس از آن در خارج از ایران، تحصیلات خود را در رشته‌های روانشناسی، مردم‌شناسی و ایران‌شناسی ادامه داده است و فوق دکترای خودش را در رشته‌ی مذهب شناسی از دانشگاه ییل گرفته است. با او درباره کتابِ تازه‌اش گفت و گو کرده‌ام.



تصویر ایران برای نوجوانان فرانسوی

«دریا، رضا و کوروس در ایران زندگی می‌کنند» کتابی‌ست با موضوع زندگی و حال و هوای سه نوجوان در ایران امروز است. کتاب با استقبال فراوان نوجوانان و جوانان فرانسوی، بلژیکی و سوییسی روبه‌رو شد و سپس به زبان‌های انگلیسی و آلمانی هم ترجمه شد.



مردم‌شناسی اصطلاحات خفن!

«دلایل استفاده از اصطلاحات خودمانی در جوانان: پنهان‌کاری و حفظ اسرار، ابراز صمیمیت، تمایز و تفاخر، تعلق و وابستگی، تحکیم روابط درون‌گروهی، تحکیم دنیای خصوصی در برابر دنیای عمومی، تابو بودن برخی از واژگان و اصطلاحات، طنز و لذت‌بخشی و رهایی از فشار هنجاری‌ست».



نگاهی به رمان «سلطان گل زرد» نوشته‌ی الهه رهرونیا
هری پاترهای ایرانی

نوشتن برای نوجوانان مساله‌ای است که در ایران سال‌ها به ورطه فراموشی افتاده بود اما ‌«هری ‌پاتر» خیلی‌ها را وسوسه کرد تا مثل خانم رولینگ بنویسند. «‌سلطان گل‌زرد» یکی از آن‌هاست. قصه‌ی دیوی به نام سلطان گل زرد که عاشق دختر ته‌تغاری پیر مردی می‌شود که... . جذابیت این قصه می‌تواند مخاطبان جلد هفتم هری پاتر را که منتظر ترجمه آن در ایران هستند، سرگرم کند.



بررسی کتاب «تاریخ نقد جدید» در جلسه‌ی هفتگی شهرکتاب
جایگاه رنه ولک در نقد و نظریه‌ی ادبی

رنه ولک معتقد است تاریخ نقد از یک منظر مهم با تاریخ سیاسی، اجتماعی، یا اقتصادی تفاوت‌های عمیق دارد: متونی که تاریخ نقد بر آنها مبتنی است پیش روی ماست و می‌توانیم آن را بخوانیم، تفسیر کنیم، تعبیر کنیم، درباره‌اش به مباحثه بپردازیم، و آن را به محک نقد بزنیم، چنانکه گویی دیروز نوشته شده است. بدین سبب تاریخ نقد به مفهومی که مثلاً تاریخ جنگ‌ها را می‌نویسیم، تاریخ نیست.



داستان خیلی از آدم‌ها شبیه هم است

«درست است که هر کس داستان خودش را دارد و می‌تواند آن را بنویسد، اما ادبیات در واقع نشان می‌دهد داستان خیلی از آدم‌ها شبیه هم است. من—به مصداق این‌که چرخ را از نو نباید اختراع کرد—می‌گردم و از میان داستان‌ها، آن‌هایی را که به زندگی، احساسات، و تجربیات خودم نزدیک‌تر است می‌يابم، می‌خوانم، و لذت می‌برم از این لحظه‌ها، حس‌ها و دغدغه‌های مشترک. بعد خرده‌خرده آن‌هایی را که دوست‌تر دارم، ترجمه می‌کنم.»



محمد معين؛ كوچک‌اندام با گردن افراخته و گام‌های استوار

چهل‌وهفتمین شب از شب‌های مجله‌ی بخارا به دکتر محمد معین، استاد زبان فارسی و پدیدآورنده‌ی فرهنگ معین، اختصاص یافت. در این مراسم که به مناسبت سالگرد درگذشت زنده‌یاد معین در خانه‌ی هنرمندان ایران برگزار شد، علی دهباشی، علی‌اشرف صادقی، عبدالرحیم جعفری و مهدخت معین به سخنرانی پرداختند و متن سخنان دکتر دبیرسیاقی توسط بیتا رهاوی قرائت شد.



سخنرانی دکتر علی‌رضا انوشیروانی در جلسه‌ی هفتگی شهرکتاب
ادبیات تطبیقی؛ پایان خودمهم‌بینی فرهنگی

دنیای امروز، دنیایی است که مفهوم کلاسیک مرز را به چالش کشیده است. فرهنگ‌های بشری در تأثیر و تأثر از هم شکل می‌گیرند. این قابلیت باعث شده است که دانش‌های میان‌رشته‌ای در دوران معاصر با اقبال بسیاری مواجه شود. یکی از دانش‌هایی که در این مرزها حرکت می‌کند، ادبیات تطبیقی است. نشست هفتگی شهرکتاب با سخنرانی دکتر علی‌رضا انوشیروانی، استاد دانشگاه شیراز، به بررسی نظریات ادبیات تطبیقی اختصاص داشت.



نقد و بررسی «تاریخ فلسفه قرن هفدهم» در جلسه‌ی هفتگی شهرکتاب
منشأ فلسفه در شرق است

کامران فانی در جلسه‌‌ی هفتگی شهرکتاب: «امیل بریه معتقد بود که تاریخ فلسفه جزء لوازم ذاتی شناخت فلسفه است و بدون آن نمی‌توان مقدمات آموختن فلسفه را در خود پدید آورد. او برخلاف انتظار، اصلاً یونان را بنیان‌گذار فلسفه یا منشأ فلسفه نمی‌داند و کاملاً معتقد است که منشأ آن در شرق است.»



نگاهی‌ به‌ مجموعه‌ داستان‌ دختر خاله‌ی‌ ونگوگ، نوشته‌ی‌ فریده‌ خرمی:
داستان آشپزخانه‌ای هم خوب است به خدا‌!

نگاهی‌ به‌ مجموعه‌ داستان‌ دختر خاله‌ی‌ ونگوگ، نوشته‌ی‌ فریده‌ خرمی: «داستان‌های‌ آشپزخانه‌ای‌ عبارتی‌ست‌ که‌ منتقدین‌ در تحلیل‌ داستان‌هایی‌ به‌ کار می‌برند که‌ در یک‌ دهه‌ی‌ گذشته‌ توسط‌ زنان‌ نویسنده‌ نوشته‌ شده‌ است. گاهی‌ هم‌ این‌ عبارت‌ از «آشپزخانه‌ای» به‌ «داستان‌های‌ آپارتمانی» بسط‌ یافته‌ است...»



ادبيات مهاجرت و جهانی‌شدن

سومين نشست «ادبيات معاصر ايران در چشم‌انداز جهانی» يک‌شنبه، 20 خردادماه، در «مجموعه‌ فرهنگی-هنری تهران» برگزار می‌‌شود. اين سلسله نشست‌ها به بررسی وضعيت و آسيب‌شناسی ادبيات معاصر ايران از منظر جهانی‌شدن می‌پردازد.



تکرار آیین شاه‌کشی در قالب نقد بوف کور

انتشار کتاب ماشاالله آجودانی، که تأویلی‌ست بر بوف کور هدایت، نقدها و نگاه‌های متفاوتی را برانگیخت. زمانه پیش از این، سه متن را در باره‌ی این نقد منتشر کرده است. داریوش برادری نیز با نگاهی متفاوت، به نقد نقدها پرداخته و به قول خودش این نقدها را از منظر آسیب شناسی روانشناختی و بینامتنی بررسی کرده است.



یک عاشقانه‌ی خشم‌آگین

رمان «شب یک شب دو» یک فرآیند ذهنی است. روایتی که مبتنی بر سنتِ حالا فراوان شده‌ی خواندن نامه، یا نامه‌‌نگاری است. ترفند بهمن فرسی در جابه‌جایی و گسست‌های زمانی دل‌خواه‌اش برای روایت داستان، به گونه‌ای اتفاقی است. شاید در دسته‌بندی‌های رایج ادبی، این رمان میان ادبیات اروتیک و ادبیات عاشقانه معلق باشد. اما فارغ از این دسته‌بندی‌های مرسوم، نمی‌توان کتمان کرد که نگاه فرسی به عشق با تن آمیخته است.



معرفی کتاب «مسافر هیچ‌کجا» از رضا دانشور

"مسافر هیچ‌کجا" نمایش‌نامه‌ای است که در آن رضا دانشور داستان واقعی زندگی یک ایرانی به نام مهران کریمی ناصری را که هیجده سال ساکن فرودگاه ِ شارل دوگل پاریس بوده، دست‌مایه‌ی کار خویش قرار داده است. تاکنون براساس زندگی «مهران کریمی» یک فیلم سینمایی توسط اسپیلبرگ، یک فیلم مستند توسط حمید رحمانیان و مستندهای متعدد دیگری ساخته شده است.



«نان‌ سنگک»، ‌بهترین‌ نان‌ دنیا

«نان سنگگ» نام کتابی است که سید داوود روغنی‌(شاطر داوود) یکی‌ از شاطرهای‌ معروف‌ شهر ری‌ ‌نوشته است. او از هجده‌ سالگی‌ تا زمان‌ مرگش‌ شاطری‌ می‌کرد و علاقه‌ی‌ زیادی‌ به‌ شعر و شاعری‌ داشت‌. شاطر داوود در این‌ کتاب، که‌ خود آن‌ را «مجموعه‌ معارف‌ و فرهنگ‌ نانوایی‌ سنگکی‌ و نان‌ سنگک‌» نامیده‌، فرهنگ‌ نانوایی‌ سنگکی‌ مربوط‌ به‌ قبل‌ از سالهای‌ ۱۳۱۰ تا ۱۳۲۰ را در شهر ری‌ به‌ رشته‌ تحریر در آورده‌ است.



مارینا نِِمت، «زندانی تهران»

کتاب «زندانی تهران» داستان واقعی زجر و دردی است که مارینا نِِمت، نویسنده ایرانی آن در زندان‌ اوین و از دوران نوجوانی متحمل شده است. این کتاب که در کانادا و به زبان انگلیسی منتشر شده، داستان زندگی دختری است که در سن شانزده‌سالگی، به جرم نوشتن مطلبی اعتراض‌آمیز بر ضد قوانین دولتی و درج آن در روزنامه دیواری مدرسه‌شان محکوم به اعدام می‌شود.



سرقت ادبی در روز روشن

عرفان قانعی‌فرد می‌گويد ترجمه‌‌اش را از کتاب معمای ايرانی دزديده‌اند. و می‌پرسد: به کجا شکایت کنم؟ این دزدی آشکار را به گردن چه کسی بیاندازم؟ ناشر، مترجم‌نما، یا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی؟ چه کسی جواب من را خواهد داد؟ این دزدی چه لذتی دارد؟



‌درباره‌ی‌ نگاه‌ شیوا مقانلو به‌ زن‌ در دو داستان‌ از مجموعه‌ی‌ «دود مقدس»
‌همیشه‌ پای‌ یک‌ زن‌ در میان‌ است‌

«دود مقدس» مجموعه‌ای‌ از هفت‌ داستان و کتاب اخیر شیوا مقانلو است. تاکنون زن‌ و مرد و خیانت‌ سوژه‌ی‌ بسیاری‌ از داستان‌ها بوده‌‌اند اما مقانلو در دو داستان از این مجموعه‌، ‌نگرش‌ متفاوتی نسبت به زن دارد. نگاهی‌ واقع‌‌بینانه به ارتباط‌ زن‌ با مرد.