شعر


گفت‌وگو با اسماعیل خویی
«از پشت پنجره شعر به جهان نگاه می‌کنم»

اسماعیل خویی در گفت‌وگو با معصومه ناصری: «شاعر شیوه نگریستن خودش به جهان را برنمی‌گزیند شعربانو است که این کار را می‌کند. حالا ممکن است این گمان خطا باشد. ولی از پشت پنجره شعر به جهان نگاه می‌کنم. اما می‌توان گفت که قاب این پنجره را اندیشه‌های فلسفی من ساخته است. یعنی این پنجره مثل هر پنجره دیگری چارچوبی دارد. ولی آن چیزی که بسیار با اهمیت است خود نگاه است، خود دید است که امیدوارم دید شاعرانه باشد. من می‌توانستم اصلا یک فیلسوف حرفه‌ای بشوم. استاد راهنمای من در دانشگاه لندن اصرار داشت که این کار را بکنم. ولی شعربانو اجازه نداد.»



معرفی کتاب «سرزمین ویران»، اثر تی‌اس الیوت
«سرزمین ویران» روایت‌گر تهی بودن انسان

ناصر غیاثی: منظومه‌ی «سرزمین ویران» که از پنج شعر تشکیل شده است اثر تی اِس الیوت، شاعر آمریکایی است که معروف‌ترین اشعار قرن بیستم را می‌توانید در آن بخوانید. امروزه تفاسیر و تحلیل‌های متعددی از «سرزمین ویران» در دست است. منتقدین به‌طور کلی مضامین کتاب را تهی بودن انسان دوران مدرن، زمان، جاودانگی، دین و تناسخ، آشتی با ارواح گذشته دانسته‌اند. آخرین نسخه‌ی فارسی این منظومه شعر توسط محمود داوودی و خلیل پاک‌نیا در زمستان 1386 توسط نشر سی‌ودو حرف در سوئد به بازار آمد.



مولانا از دیدگاه آیت‌الله‌ها

«مولانا، این پیامبر ادبیات را نمی‌توان بین ترک‌ها و ایرانی‌ها تقسیم کرد.» این آغاز مقاله‌ای است از «اوزدمیر اینجه» از نویسندگان و روزنامه‌نگاران معتبر ترکیه که به موضوعی پرداخته است که برای ما ایرانیان اهمیت خاصی دارد. وی در نوشته‌اش در روزنامه حریت می‌نویسد: «ترک‌ها مولانا را یک ترک‌زاده خراسانی و بزرگ‌شده قونیه می‌دانند و جزئی از ادبیات ترک می‌نامند. ایرانی‌ها نیز با اشاره به زبان شعری فارسی مولانا، او را پرورش‌یافته تخت‌گاه ادبیات خود می‌دانند.»



یکی از قربانیانش هم ژاله بود

مسعود بهنود: در فضای دل‌مرده گورستان مورت‌لک، جنوب لندن. هوا خشک، سرد و بی‌باران. آسمان ابری، درختان بی‌بر. شاخه‌ها مانند خطی باریک کشیده بر دفتر نیلوفری آسمان. کلاغان سپه‌پوش، گریخته از تابلوهای علیرضا اسپهبد، آمده به سوگ. خیابان شنی، ردیف مردان و زنان و سیاه پوشیده، کلاغ بی‌قارقار. نه الله‌اکبری در فضا، نه ناله‌ای، نه شیونی.



جشن هشتاد و سومین زادروز احمد شاملو

سیاوش شاملو، پسر ارشد شاملو خاطره‌ای از روز پیش از مراسم تعریف کرد. او گفت که وقتی برای سرکشی به مزار و تهیه مقدمات مراسم به آن‌جا آمده، مسئول امام زاده او را به دستور کلانتری به آن‌جا برده و از او کتبا تعهد گرفته‌اند که کسی کاری نکند که به قول سیاوش او را پخ پخ کنند. البته در گوشه و کنار عکس‌هایی از دانشجویان دربند با شعار آزادی آن‌ها دیده می‌شد که در اواسط مراسم به دستور نیروی انتظامی همه‌ی آن‌ها جمع شد.



رونمایی از مجموعه اشعار حمید مصدق

در دهمین سالگرد خاموشی حمید مصدق، مجموعه کامل اشعار این شاعر معاصر توسط انتشارات نگاه منتشر شد. به این مناسبت، انتشارات نگاه با همکاری مجله بخارا مراسم رونمایی این کتاب را عصر روز سه‌شنبه ۲۰ آذرماه در محل این انتشارات برگزار می‌کند.



شاعری که در شوروی زیست؛ اما شعرش سیاسی نشد

باقر معین: در روزگاری که ژاله اصفهانی در بلوک شرق زیست، توانست شعرش را تاحد زیادی فراتر از رویدادهای سیاسی نگاه دارد. طبعاً فضای شعر شاعران انقلابی چپ، چه برخی از شاعران چپ ایرانی و چه دیگران مثل ناظم حکمت از ترکیه و عبدالوهاب البیاتی از عراق، که سال ها دور از میهن خود در کشورهای شوروی سابق و اروپای شرقی زندگی کرده بودند، بر فضای شعر اثر گذاشته بود.



گزارشی از کنفرانس بین المللی رومی در دانشگاه مریلند - بخش دوم و پايانی
مولوی، در تب و تاب گسستن از این جهان

در کنفرانس بین‌المللی سه‌روزه «رومی» در دانشگاه مریلند آمریکا، داریوش آشوری استاد دانشگاه ییل و صاحب فرهنگ‌نامه‌ی فارسی علوم انسانی از به وجود آمدن گفتمانی سخن گفت که حافظ و مولوی از آن برخاستند. وی در گفت‌وگوی اختصاصی‌اش با رادیو زمانه از سه مرحله تحول در گفتمان صوفيانه سخن گفت و مولوی را از نمادهای بارز مرحله دوم دانست.



گزارشی از کنفرانس بین المللی رومی در دانشگاه مریلند - بخش نخست
مولوی، زاده چهارراه فرهنگ‌ها و تمدن‌ها

کنفرانس بین‌المللی سه‌روزه «رومی» در دانشگاه مریلند آمریکا، هم‌زمان با هشت‌صدمین سال‌روز تولد جلال‌الدین محمد بلخی، هشتم مهرماه به پایان رسید. در اين کنفرانس، داريوش آشوری، عبدالکريم سروش، باقر معين و جمعی از مولوی‌شناسان غيرايرانی از اين شاعر و عارف نامدار سخن گفتند. بخش نخست گزارش راديو زمانه از اين کنفرانس را بخوانيد.



گفتگو با حورا یاوری در حاشيه «کنفرانس بین‌المللی رومی» در مریلند
«نقطه‌ای که دیگر مرزها وجود ندارند»

به بهانه‌ی هشتصدمین سال‌روز تولد مولوی، در دانشگاه مریلند آمريکا برنامه‌ای با حضور مولوی‌شناسان و پژوهش‌گران فرهنگ و ادبیات ایران برپاست. ماه‌منیر رحیمی در حاشیه‌ی کنفرانس بین المللی رومی، با خانم حورا یاوری از منتقدان برجسته و بنام ادبی کشور که مقیم آمریکاست و عضو هیأت تحریریه‌ی دایرة‌المعارف ایرانیکا، گفتگو کرده است. او، مولوی و شعرش را فرای مرزها می‌داند.



«مولوی می‌تواند به نیاز امروزی ما پاسخ بدهد»

یونسکو، سال میلادی ۲۰۰۷ برابر با هشتصدمین سالگرد تولد جلال‌الدین محمد بلخی را «سال جهانی رومی» اعلام کرده است. بدین مناسبت، ۲۸ تا ۳۰ سپتامبر، دانشگاه مریلند میزبان ده‌ها رومی‌شناس و صد‌ها میهمانی خواهد بود که قرار است در مورد مولوی، شاعر نامدار قرن سیزدهم ميلادی بگویند و بشنوند.



نقد و بررسی «دستور زبان عشق» سروده قیصر امین‌پور در نشست هفتگی شهر کتاب
عشق خواهر من است، درد هم برادرم

«دستور زبان عشق» نام تازه‌ترین دفتر شعر دکتر قیصر امین‌پور، شاعر نام‌آور معاصر است. نشست هفتگی «شهر کتاب» به نقد و بررسی این کتاب اختصاص داشت و در آن دکتر مریم حسینی، دکتر مرتضی کاخی و اسماعیل امینی به همراه خود شاعر، از «دستور زبان عشق» گفتند.



در هفتمین سالمرگ احمد شاملو
غروب بامداد

پاشایی، دوست نزدیک احمد شاملو در هفتمین سالمرگ شاعر چنین یاد دوست می‌کند: «‌شما چه فکر می‌کنید، این زنجره‌هایی که الان دارند با تمام وجودشان، زنجیره‌‌های بلورین صدایشان را می‌بافند، احمد شاملو را یادشان هست؟ شما زنجره‌ها! یادتان هست، روزها‌، شب‌ها، توی این ماه‌ها، توی همین کوه، توی همین ده، کنار درخت گردو با احمد به آوازهای عاشقانه‌ی شما گوش می‌دادیم. با شما هستم! آهای زنجره‌های شعر خاطره! احمد شاملو را یادتان هست؟»



گفت‌و‌گو با فریدون فریاد، شاعر ایرانی مقیم یونان:
«کار شاعران امروز خیلی دشوار است»

فریدون فریاد شاعر ایرانی مقیم یونان که مجموعه اشعار وی با نام «‌آسمان بی گذرنامه» به زبان‌های فارسی، یونانی و انگلیسی منتشر شده است، در گفت‌و‌گو با زمانه می‌گوید: «در یونان وضعیت شعر بدتر است. به‌طور کلی تا آنجایی که می‌دانم در کشورهای دیگر هم همین طور‌. ایران شاید تنها کشوری است که مردمش به شعر علاقه و روح شعر دارند. منتها خیلی مشکل‌پسند هستند، به سادگی نمی‌شود توجه آن‌ها را به شعری جلب کرد.»



شعر «انهدام» نصرت رحمانی در گفت‌وگو با حافظ موسوی
امپراتوری تک‌نفره‌ نصرت

در بعدازظهر آخرين‌ جمعه‌ بهاری ۱۳۷۹، نصرت‌ رحمانی يکی از بازمانده‌های دوران‌ طلايی ادبيات‌ شعری ايران‌ درگذشت. امروز که‌ در هفتمين‌ سال‌مرگ‌ درگذشت‌ نصرت‌ رحمانی هستيم‌ تصميم‌ گرفتيم‌ با حافظ‌ موسوی، شاعر، درباره‌ يکی از شعرهای نصرت‌ رحمانی صحبت‌ کنيم؛ شعری که‌ فکر می‌کنم‌ بسيار تلخ‌ است‌ و گويای فضايی است‌ که‌ بر شعرهای نصرت‌ رحمانی حاکم‌ بوده: «انهدام».



دیوانگی در شعرهای آنا آخماتوا

در ادامه‌ی برگزاری بزرگداشت‌های ادبی از سوی مجله‌ی بخارا، عصر روز سه‌شنبه مراسم بزرگداشت آنا آخماتوا، شاعر روس، در تالار ناصری خانه‌ی هنرمندان ایران برگزار شد. مناسبتِ اين مراسم، انتشار ترجمه‌ی گزیده‌ی اشعار این شاعر توسط احمد پوری بود.



«شب نونو ژودیس»

نشر چشمه با همكاری مجله بخارا «شب نونو ژودیس» شاعر پرتقالی را برگزار می‌كند. ژودیس را می‌توان یكی از چهره‌های برجسته شعر امروز پرتقال به شمار آورد.



نقد و بررسی «خمسه نظامی» در جلسه‌ی هفتگی شهرکتاب
فلک جز عشق محرابی ندارد

دکتر هوشنگ رهنما در جلسه‌‌ی هفتگی شهرکتاب: «بازی کلامی نظامی در تک‌تک ابیات "خمسه" به اندازه کافی از انواع صنایع ادبی سرشار است که خوانش و فهم آنها را به رغم سادگی و فصاحت، با دشواری نسبی رو به رو کند. در چنین شرایطی کمترین لغزش چاپی آن دشواری‌ها را صدچندان می‌کند. در چاپ جديد "خمسه نظامی" کوشیده‌ایم که متن از هرگونه کاستی فنی عاری باشد تا خواننده در این مورد سرگردان نشود.»



نقدِ کتابِ تازه‌ی قيصر امين‌پور در جلسه‌‌ی هفتگی شهرکتاب
ذاتِ وحشی شعر

قيصر امين‌پور در جلسه‌‌ی هفتگی شهرکتاب: «من از کودکی دچار این دغدغه بودم که چه نسبتی است میان هنر و شعر و تفکر و تعقل کودک. به صورت اجمالی شنیده بودم و خوانده بودم که در تشبیهی شعر را به تخیل کودکانه تشبیه کرده‌اند و اگر این تشبیه را جدی بگیریم، شاید بشود آن ساز‌وکارها و مکانیسم را برای توجیه و تبیین این طرف قضیه هم به کار بندیم.»



نقدِ شعرِ ضياء موحد در جلسه‌‌ی هفتگی شهرکتاب
ضياء موحد: رمانتيک‌‌بازی در کار من نیست

نقد و بررسیِ جديدترين مجموعه‌ی‌ اشعار دکتر موحد، «نردبان اندر بیابان»، موضوعِ جلسه‌ی هفتگیِ اخيرِ شهرکتاب بود.