پرویز جاهد

روبات‌های عاشق

وال- ای یک روبات مکانیکی ساده و بی‌احساس نیست؛ بلکه ماشینی است که قلب دارد و نسبت به رویدادهای پیرامونش، واکنش‌های عاطفی نشان می‌دهد. او عاشق سینماست و ویدئوی فیلم موزیکال قدیمی مربوط به دهه شصت را که در میان زباله‌ها پیدا کرده، هر روز تماشا می‌کند و صحنه‌ای که در آن دختر و پسری دست در دست هم می‌رقصند، محبوب‌ترین صحنه اوست و با آن عشق ورزیدن را تمرین می‌کند. وال-ای موجود تنهایی است و تنها همدم او، یک سوسک شیطان است که همه جا به دنبال او می‌رود.

مدونا پنجاه ساله شد

مدونا در طول نزديک به سی سال با آهنگ‌ها، سبک اجرايی متفاوت، رفتار و حرف‌های غيرمتعارف و رويکرد بی‌پروا و گستاخانه‌اش نسبت به تابوهای مذهبی و جنسی، به جنجالی‌ترين خواننده زن دنيای موسيقی غرب تبديل شد و عنوان ملکه موسيقی پاپ را گرفت. مدونا در سال ۱۹۸۹ با آهنگ «مثل يک دعا» جنجال ديگری آفريد. در کليپ ويدئويی اين آهنگ، صليب ها را می‌بينيم که به آتش کشيده می‌شوند و مدونا مرد سياهی را که شمايل مسيح است، می‌بوسد. تصاويری که اعتراض مراجع مسيحی را برانگيخت اما نام مدونا را پرآوازه ساخت.

چه کسی فيلم شاملو را ساخت؟

انتشار فیلم‌نامه فیلم‌های مستند نه تنها در ایران بلکه در غرب نیز امر رایجی نیست. در چنین شرایطی انتشار فیلم‌نامه فیلم مستند «احمد شاملو، شاعر بزرگ آزادی» به‌ وسیله انتشارات شرکت کتاب در لوس‌آنجلس، اقدامی شایسته و درخور توجه است. مقصودلو در مقدمه‌ی کتاب در‌این‌باره می‌نویسد: «‌شاید این کتاب هرگز آفریده نمی‌شد اگر آقای منصوری نوع دیگری در این فیلم عمل کرده بود.»

به ياد مهرداد فخيمی و تصاوير زيبای او

مهرداد فخيمی فيلمبردار برجسته ايرانی در سن ۶۹ سالگی بر اثر بيماری درگذشت. او فيلم‌بردار باشعور، خلاق و هوشمندی بود و با سينماگران برجسته‌ای چون بهرام بيضايی، مسعود کيميايی، محمدرضا اصلانی، ناصر تقوايی، محسن مخملباف و عباس کيارستمی کار کرده بود. فخيمی نه تنها رنگ را می‌شناخت و از تاثيرات دراماتيک و زيبايی شناسی آن آگاه بود بلکه قدرت شگفت‌انگيزی در کار با نگاتيو سياه و سفيد داشت. تصاوير سياه و سفيد او از تهران قديم در فيلم کلاغ بيضايی، از زيباترين صحنه‌هايی است که در تاريخ سينمای ايران خلق شده است.

کيارستمی و نادری در فستيوال فيلم ونيز

از فیلم‌سازان ایرانی سه فیلم در بخش‌های مختلف فستیوال ونیز امسال شرکت دارند. آخرین ساخته‌ی امیر نادری، فیلم‌ساز برجسته‌ی ایرانی با نام «وگاس» که در آمریکا و با عواملی آمریکایی ساخته شده به بخش مسابقه راه پیدا کرده است. فیلم «خداحافظ سولو» سومین فیلم بلند رامین بحرانی، فیلم‌ساز جوان ایرانی مقیم آمریکا نیز در بخش افق‌های فستیوال ونیز به نمایش درمی‌آید. به‌علاوه عباس کیارستمی نیز با فیلم «شیرین» در بخش خارج از مسابقه حضور دارد.

«متهم واقعی، جرج بوش است»

ارول موریس، فیلم‌ساز آمریکایی از برجسته‌ترین مستند‌سازان امروز جهان است. روزنامه گاردين در سال ۲۰۰۳ او را در رتبه هفتم از ۴۰ فيلم‌ساز برتر جهان قرار داد و مجله «سايت اند ساوند» از فيلم مستند «خط باريک آبی» او به عنوان يکی از ۱۰ فيلمی که دنيا را تکان داد، نام برد. وی اخیراً فیلم «روند عملیاتی استاندارد» را درباره‌ی زندان ابوغریب عراق و عکس‌هایی که سربازان آمریکایی از زندانیان عراقی گرفته‌اند، ساخت. با ارول موریس درباره این فیلم و شيوه مستندسازی‌اش گفت و گو کرد‌م.

دايره معيوب

در جامعه غرب، حرف زدن درباره اعتياد اين هنرمندان و مرگ آن‌ها بر اثر اوردوز، تابو نيست و تخريب شخصيت آن‌ها پنداشته نمی‌شود و از ارزش‌های هنری و اجتماعی آن‌ها کم نمی‌کند. اما برخوردی که با نوشته من در وبلاگ زمانه شد و واکنش‌هايی که تعدادی از خوانندگان به آن نشان دادند، نکته‌ای را برای من ثابت کرد و آن اين‌که حرف زدن درباره اعتياد هنرمندان، هنوز در جامعه ايران يک تابوی بزرگ است.

هوی متال در بغداد

«مستندهای بریتانیایی»، نام فستیوال فیلمی است که از روز ۲۳ تا ۲۵ جولای در کالج کيبل آکسفورد برگزار شد. در این فستیوال مجموعه‌ای از بهترین‌ فیلم‌های مستند سال ۲۰۰۸ بریتانیا و کشورهای دیگر به نمایش درآمد. مستند «هوی متال در بغداد» یکی از آثار به نمایش درآمده در این فستیوال بود. تنها گروه هوی متال در بغداد که اعضای جوان آن به صلح و اجرای آزادانه کنسرت می‌انديشند. آن‌ها از روزهايی حرف می‌زنند که در زمان صدام مجبور بودند ترانه‌هايی در ستايش از صدام اجرا کنند و نيز از تبعيدشان به سوريه می‌گويند.

به یاد یوسف شاهین، کارگردان مؤلف سینمای مصر

یوسف شاهین، فیلم‌ساز مؤلف و برجسته‌ی مصری و از چهره‌های پیشگام سینمای مدرن مصر، روز یک‌شنبه بر اثر سکته‌ی مغزی در سن ۸۲ سالگی در بیمارستانی در شهر قاهره از دنیا رفت و با مرگ او یکی از رساترین صداهای مستقل و تأثیرگذار دنیای عرب برای همیشه خاموش شد. او مدافع روح تساهل فرهنگی در برابر نیروهای سرکوب‌گر و اقتدارگرای مذهبی و سیاسی بود. در واقع شاهین در تمام طول عمرش برای آزادی بیان مبارزه کرد و با استبداد، دیکتاتوری و سانسور جنگید.

تصویری حماسی و شاعرانه از چنگیزخان مغول

فیلم «مغول» ساخته‌ی سرگئی بودورف نیز که تا حد زیادی با تکیه بر کتاب شعری به نام «تاریخ پنهان مغول» ساخته شده، تصویری حماسی، رمانتیک و شاعرانه از این جنگجوی قدرتمند تاریخ است. این فیلم که بخش نخست از تریلوژی بودورف درباره‌ی چنگیزخان است، از زمان کودکی چنگیز در ۱۱۷۲ میلادی شروع شده و با به قدرت رسیدن او و پیروزی‌اش بر قوم تانگوت در ۱۲۰۶ به پایان می‌رسد.

قطعات موسیقی کلاسیک در سینما

استفاده از آثار و قطعات موسیقی کلاسیک بسته به داستان و فضای فیلم در سینما امری رایج است و بسیاری از فیلمسازان مشهور این کار را کرده و می‌کنند. استیون اسپیلبرگ مانند استنلی کوبریک در فیلم‌هایش اغلب از قطعات مشهور کلاسیک استفاده می‌کند. به عنوان مثال قطعه‌ی کلاسیکی که به‌طور متناوب در فیلم «گزارش اقلیت» شنیده می‌شود، قطعه‌ای سمفونیک از فرانتز شوبرت، آهنگساز بزرگ اتریشی است با عنوان سمفونی شماره هشت که به سمفونی ناتمام مشهور است.

ژانگ ييمو و المپيک پکن

مدت زیادی به آغاز بازی‌های المپیک جهانی که روز ۸ آگوست در شهر پکن، پایتخت چین برگزار می‌شود، باقی نمانده. همه چینی‌ها انتظار آن را می‌کشند و نگران آن هستند این است که چگونه ژانگ يیمو، فیلم‌ساز صاحب نام چینی و سازنده فیلم‌هایی چون فانوس قرمز را برافراز، قهرمان و خانه خنجرهای پرنده، می‌خواهد فرهنگ پنج هزار ساله چینی را در زمانی حدود ۵۰ دقیقه خلاصه کرده و در مراسم افتتاحیه المپیک پکن به نمایش گذارد.

رنسانس ايرانی و پايان دو قرن سکوت

طلوع رنسانس ایرانی، عنوان کنفرانس دو روزه‌ای بود که در روزهای دوشنبه و سه‌شنبه در دانشگاه آکسفورد انگلستان برگزار شد. این کنفرانس که دانشگاه آکسفورد، دانشگاه کمبریج و دانشگاه لایدن هلند برگزار کننده آن بودند، به انگیزه بررسی علل شکوفایی فرهنگ و ادبیات ایران در قرن‌های نهم و دهم میلادی می‌پرداخت. دورانی که بعد از یک وقفه دویست ساله پس از حمله اعراب به ایران - که عبدالحسین زرین کوب از آن به عنوان دو قرن سکوت یاد کرده - فرهنگ و زبان فارسی احیا شد.

پاريس هزار چهره

فیلم پاریس، ساخته سدریک کلاپیش، فیلم‌ساز فرانسوی (سازنده عروسک‌های روسی و آپارتمان اسپانيايی)؛ آخرین فیلمی است که درباره این شهر زیبا، اسرار‌آمیز و هزار چهره، ساخته شده و برخلاف فيلم های پرحرف، کسالت‌آور و پرادعايی که اين روزها در سينمای فرانسه توليد می‌شود، فيلم گرم، دوست داشتنی و قابل احترامی است.

تجربه‌های آوانگارد شرلی کلارک

امسال مرور بر آثار شرلی کلارک یکی از بخش‌های ارزشمند فستیوال فیلم ادینبرا بود. رویدادی کم‌نظیر که فرصتی را برای علاقه‌مندان سینمای آوانگارد و تجربی فراهم ساخت تا به تماشای آثار کمیاب یکی از پیشگامان این سبک بنشینند. وی از پیشگامان هنر ویدئوآرت و اینستالیشن بود و کارهای او تاثیر زیادی بر فیلمسازان آوانگارد و پیشرو جهان داشته است. کلارک از امضاکنندگان بيانيه سينمای نوين آمريکا بود.

از موسيقی ارکسترال تا موسيقی فلامنکو

موسیقی فیلم بازگشت، ششمین همکاری آلمادوآر با آهنگ‌سازی اسپانیایی است به نام آلبرتو ایگلسیاس فرناندز؛ کسی که موسيقی فيلم هايی چون: باغبان وفادار، بادبادک باز، سکس و لوسيا، رقصنده طبقه بالا، «همه چيز درباره مادرم» و «با او حرف بزن» را ساخته است. ساوندترک فيلم باغبان وفادار از کارهای او به عنوان بهترين ساوندترک سال ۲۰۰۵ انتخاب شد.

زندگی جرج بوش بر پرده سينما

اولیور استون که یکی از سیاسی‌ترین فیلم‌سازان سینمای آمریکاست، در فیلم جدید خود با نام «دبلیو» زندگی جرج دبلیو بوش را از ۲۰ سالگی تا ۵۸ سالگی در سه پرده به تصویر می‌کشد. پرده اول مربوط به دوران جوانی بوش و اعتیاد او به الکل است. در پرده دوم زندگی بوش از زمانی که از زیر سایه پدرش درمی‌آید و به قدرت می‌رسد، نشان داده می‌شود. سرانجام در پرده سوم حمله او به عراق محور فیلم است.

نغمه‌های سرد شوپن

شخصیت اشپیلمن در فیلم «پیانیست» یک قهرمان جنگ نیست؛ بلکه آدم معمولی است که توانست با تلاش زیاد و مقدار زیادی شانس از مهلکه جان سالم به در ببرد. موسیقی این فیلم را وویچک کیلار، آهنگساز آوانگارد لهستانی ساخته است. کیلار با توجه به رابطه شخصیت اصلی فیلم با موسیقی شوپن، قطعاتی از موسیقی شوپن را برای موسیقی این فیلم برگزیده است. قطعات شوپن بر فضای سرد و غمزده فیلم خوب نشسته و ارتباط قدرتمندی با تصاویر هولناک و دلخراش آن دارد.

آلمانی خوب، ادای دینی به فیلم‌های نوآر دهه‌ی ۴۰

فیلم «آلمانی خوب» از نظر ظاهر، تمام جلوه‌ها و عناصر یک فیلم نوآر را دارد، اما کمبودهایی هم دارد که مانع از تبدیل آن به یک فیلم نوآر واقعی و درخشان می‌شود. موسیقی تامس نیومن از نظر عاطفی شنونده را عمیقاً درگیر نمی‌کند و لحن سردش تماشاگر را از فیلم دور نگه می‌دارد.

ورنر هرتزوگ، بهترين فيلم‌ساز مستند فستيوال ادينبرا

شصت و دومين فستيوال بين‌المللی فيلم ادينبرا، با انتخاب فيلم «برخوردها در انتهای زمين» ساخته ورنر هرتزوگ به عنوان بهترين فيلم مستند، روز يکشنبه ۲۹ ژوئن به کار خود پايان داد. فستيوال ادينبرا با اين‌که فستيوالی غير‌رقابتی است و بخش مسابقه و هیأت داوری رسمی ندارد، اما برای حمايت از سينماگران جوان بريتانيايی، هرساله جوايزی را که از سوی نهادها و مؤسسات سينمايی معتبر بريتانيايی تعيين شده، به فيلم‌های برگزيده اهدا می‌کند.