انتخابات ایران


گفت و گو با آذر منصوری، معاون سیاسی دبیرکل جبهه‏ی مشارکت
«اقتدارگرایان، به دنبال رادیکالیزه کردن اعتراضات هستند»

مریم محمدی: در پی اعلام نظر نهایی شورای نگهبان مبنی بر تایید نتیجه‏ی انتخابات و تأکید بر ریاست جمهوری محمود احمدی‏نژاد، به عنوان رییس جمهور برگزیده‏ی این دوره از انتخابات، جو سیاسی ابهام ‏برانگیزی ایجاد شده است. آذر منصوری در مورد بیانیه‏ی اخیر جبهه‏ی مشارکت به زمانه می‌گوید: «به تلاش خودمان، برای باز کردن ظرفیت‏ها ادامه خواهیم داد. ضمن این‌که جناح اقتدارگرا بعد از کودتای انتخاباتی که در کشور ما برگزار کرد، به دنبال تند کردن فضا و رادیکالیزه کردن اعتراضات مردم است. اتفاقی که به نفع اعتراض کنندگان نخواهد بود.»



گفت و گو با سعید رضوی فقیه، پیرامون انتشار سومین نامه‏ی مهدی کروبی به شورای نگهبان
«رهبر، مسئولیت ابطال انتخابات را بپذیرد»

مریم محمدی: انتشار سومین نامه‏ی مهدی کروبی به شورای نگهبان، «اتمام حجت او با شورای نگهبان» نامیده شده است. سعید رضوی فقیه در این باره در گفت و گو با زمانه می‌گوید: «مضمون پیشنهاد آقای کروبی این است که شورای نگهبان این انتخابات را با توجه به نظر رهبری، ابطال کند و مسئولیت اصلی آن را هم بر عهده‏‏ی رهبری بگذارد. در واقع، راهکاری است برای این‌که شورای نگهبان بتواند از بن‏بستی که خود ساخته است یا وزارت کشور بر عهده‏ی او گذاشته، بیرون بیاید.»



انتخابات ایران با مشاورین نامزدها
«رأی سوم مربوط به آقای احمدی‏نژاد است»

مریم محمدی: یک هفته پس از انتخابات دهمین دوره‏ی ریاست جمهوری در ایران، مهم‏ترین اخبار کشور، هنوز مربوط به این انتخابات و نتایج آن است. ملاقات دیروز نمایندگان چهار نامزد ریاست جمهوری با آیت‏الله خامنه‏ای، رهبر جمهوری اسلامی، از مهم‏ترین رویدادهای هفته‏ی جاری بود. این ملاقات بنا به دعوت دفتر آیت‏الله خامنه‏ای صورت گرفته و اخبار منتشره از آن، تفسیرها و تحلیل‏های گوناگونی را موجب شده است.
با آقای مرتضی الویری که به نمایندگی از سوی آقای مهدی کروبی، یکی از دو نامزد اصلاح‏طلب، در این ملاقات حضور داشته است، گفت‏گویی کرده‏ام.



گفت و گو با صادق زیبا‌کلام و علیرضا حقیقی:
«کاری از دست هاشمی برنمی‌آید»

مریم محمدی: ایران و به ویژه تهران و شهرهای بزرگ آن هنوز در تب و تاب انتخابات روز جمعه هستند. زیرا نامزدهای اصلاح‏طلب این انتخابات و هواداران‌شان، نتیجه‏ی انتخابات را به رسمیت نمی‏شناسند. در این بین عده‌ای منتظرند تا ببینند آیت‌الله هاشمی چه واکنشی نشان خواهد داد. دکتر صادق زیباکلام در این مورد می‌گوید: «مردم می‏پرسند که چرا هاشمی رفسنجانی سکوت کرده و چرا کاری نمی‏کند. ولی مهم‏ترین دغدغه‏ی آقای هاشمی رفسنجانی این نیست که چرا آقای احمدی‏نژاد شبانه‏روز به ایشان حمله می‏کند و…، مهم‏ترین دغدغه‏ی ایشان، مهم‏ترین مساله‏ای که به آن فکر می‏کند، حفظ نظام است و این که به نظام خللی وارد نشود.»



«احمدی‏نژاد عمل مجرمانه انجام داده است»

مریم محمدی: یک روز از انتخابات ریاست جمهوری در ایران می‏گذرد و نتایج دور از انتظار آن اعلام شده است. در حالی که هر سه نامزد رقیب آقای احمدی‏نژاد در انتخابات ریاست جمهوری، نتیجه‏ی این آرا را غیر قابل اعتماد اعلام کرده‏اند، رهبری جمهوری اسلامی با ارسال پیام زودهنگامی، نتیجه‏ی تاکنونی انتخابات را مورد تایید قرار داده و پیروزی آقای احمدی‏نژاد را محرز اعلام کرد. در بسیاری از نقاط شهر تهران، به شهادت فیلم‏های خبری، اعتراضات و برخوردهای خیابانی میان معترضین به نتیجه‏ی انتخابات و نیروهای انتظامی جریان دارد. در این زمینه با دکتر مهدی خزعلی، تحلیل‏گر سیاسی و از منتقدان دولت نهم گفت‌وگویی کرده‌ام.



«توزیع ۴۵۰ هزار تعرفه اضافه، در خارج از کشور»

نیک آهنگ کوثر: در روز ۲۲ خرداد، با تعدادی از همکاران روزنامه‌نگار و شهروندان عادی در باره مشاهدات‌شان صحبت کردم. عبدالحسن مختاباد، روزنامه‌نگاری که در تهران و با روزنامه همشهری همکاری کار می‌کند به نقاط مختلفی در شهر تهران سر زده است. او در باره آنچه دیده چنین می‌گوید: «مشاهدات من از سه یا چهار حوزه‌ی رای گیری این بود که واقعاً استقبال شگفت انگیز است. هر کسی شناسنامه‌ای در دستش بود و توان رای دادن دارد آمده است که رای بدهد و این را از مقایسه‌ی این حوزه‌ها با انتخابات دیگر می‌توان داشت.»



«این اتفاق در سی سال اخیر بی‏نظیر بود»

مریم محمدی: با شروع انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری و آغاز رای‌گیری، بسیاری از چهره‌های سرشناس و هنرمندان هم به پای صندوق‌های رای رفتند. برای این‌که از حال و هوای فضای انتخابات مطلع شویم به سراغ بعضی از این اشخاص و هنرمندان رفتم و از آن‌ها در ارتباط با فضای کلی انتخابات پرسیدم. در این زمینه با دفتر آیت الله منتظری، آقای علی مصفا، بازیگر و کارگردان سینما، خانم آسیه‏ امینی، فعال حقوق زنان، خانم شهلا شرکت، مدیر مسئول ماهنامه‏ی توقیف شده‏ی «زنان»، خانم منیژه حکمت، کارگردان سرشناس سینمای ایران، خانم رفعت بیات و نیز آقای قاسم شعله‏سعدی، گفت‌وگوهای کوتاهی کرده‌ام.



«موسوی، طبقه‌ی متوسط را به حرکت درآورد»

نیک‌آهنگ کوثر: یکی از عواملی که باعث نگرانی کاندیداها و طرفداران‌شان می‌شود، دخالت احتمالی نیروهای نظامی و شبه نظامی از جمله بسیج در انتخابات است. وقتی پس از برگزاری انتخابات ۱۳۸۴، سردار ذوالقدر، قائم مقام فرماندهی سپاه وقت اعلام کرد که انتخابات ریاست جمهوری مهندسی شده بود، تحلیل‌گران آن را نشانه‌ی دخالت بسیج در انتخابات دانستند. پس از تهدیدهای اخیر بخش‌هایی از سپاه و نهادهای مطبوعاتی، بسیاری بر این باورند که ممکن است نیروهای نظامی نزدیک به احمدی‌نژاد تصمیم بگیرند در انتخابات امسال دخالت کنند. در همین رابطه با شهرام رفیع‌زاده و مسعود سفیری، گفت‌وگو کرده‌ام.



«فضای سیاسی کنونی، عمیق‌تر از دوم خرداد است»

مریم محمدی: در حال حاضر در ایران و مراکزی در خارج از کشور، رأی‏گیری برای دهمین دوره‏ی انتخابات ریاست جمهوری انجام می‏شود. در صورتی که نتیجه‏ی انتخابات به سود آقای احمدی‏نژاد نباشد، هفتمین رییس جمهور ایران انتخاب خواهد شد. در مورد آن‏چه روی خواهد داد، نتیجه‏ی احتمالی آرا و موقعیت نامزدهای چهارگانه با فعالین و اعضای ستادهای چهار نامزد ریاست جمهوری، احمد زیدآبادی، از فعالین ستاد مهدی کروبی، اسماعیل نصرتی، از اعضای ستاد محمود احمدی‏نژاد در آذربایجان شرقی، محمد عطریانفر، از حامیان میرحسین موسوی و غلامرضا قمیشی، از اعضای ستاد مرکزی محسن رضایی، گفت‏گوهایی کرده‏ام.



گفت‌وگو با تحلیل گران سیاسی پیرامون نامه آقای هاشمی رفسنجانی به رهبری
«نامه هاشمی، تاثیری در نتیجه آراء ندارد»

مریم محمدی: در تب و تاب انتخابات ریاست جمهوری، صحنه‏های بی‏سابقه‏ای از حضور پیشا انتخاباتی مردم را شاهد هستیم. هرچه به انتخابات نزدیک‏تر شده‏ایم، حضور مردم انبوه‏تر و حوادث و روی‏دادها متفاوت‏تر شده‏اند. روز سه‏شنبه، یک هفته پس از حملات علنی و بی‏سابقه‏ی آقای احمدی‏نژاد در مناظره‏های تلویزیونی‏اش، علیه آقای هاشمی رفسنجانی و خانواده‏ی او، آقای هاشمی در یک حرکت بی‏سابقه، نامه‏ای سرگشاده‏ خطاب به آیت‏الله خامنه‏ای نوشت و خواهان رسیدگی به اتهامات آقای احمدی‏نژاد شد. در ارتباط با مجموعه‏ی این مسائل با شهربانو امانی‏پور، زهرا اشراقی، قربان بهزادیان نژاد، عباس عبدی، و هم‏چنین ماشاالله شمس‏الواعظین گفت‏وگوهایی کرده‏ام.



امید به تغییر

مهرداد درویش‌پور: بخش مهمی از نیروهای دمکرات و سکولار اپوزیسیون و جنبش‌های مستقل اجتماعی که به دلیل شرایط ضد‌دمکراتیک موجود شانس و علاقه‌ای برای شرکت در انتخابات ندارند، این‌بار به جای سیاست تحریم و یا حمایت بی‌چون و چرا از «بد در برابر بدتر»، رویکرد سومی در پیش گرفته‌اند که بنا بر آن با طرح گفتمان مطالبه‌محور، آگاهی دمکراتیک و توقع انتخاباتی در ذهنیت عمومی جامعه را افزایش داده و در کارزار انتخاباتی حضوری فعال یافته‌اند، بی‌آن‌که این امر به خودی خود به معنی شرکت در انتخابات و یا حمایت از یکی از چهار کاندیدای موجود باشد.



گفت و گو با دکتر حسین قاضیان، جامعه‏شناس و کارشناس نظرسنجی همگانی
«نظرسنجی‌ها در شرایط دمکراتیک، قابل قبول است»

نیک‌آهنگ کوثر: در مدت زمان مبارزات انتخاباتی و برگزاری انتخابات، روزنامه‏ها و سایت‏های خبری، از نظرسنجی‏هایی خبر می‏دهند که کاندیداهای مختلف با بخت‏های متفاوتی در آن‏ها مطرح می‏شوند. تفاوت‏های عمده میان نظرسنجی‏ها که گاه به نظرسازی شباهت دارد، کار را برای تحلیل‏گران سخت می‏کند. دکتر حسین قاضیان در این باره در گفت و گو با زمانه می‌گوید: «نظرسنجی در جامعه‏ای امکان‏پذیر است که رشد نهادهای علمی در حد قابل قبولی باشد. رشد نهادهای علمی هم محتاج حداقلی از شرایط دمکراتیک، از جمله آزادی بیان، آزادی دست‏رسی به اطلاعات و آزادی پژوهش است.»



گزارشی از کنفرانس مطبوعاتی عطاء‌الله مهاجرانی در برلین
مهاجرانی: از صفر تا صد، يک عدد را انتخاب کنيم

شیرین فامیلی: روز يکشنبه، هفدهم خردادماه، عطاء‌الله مهاجرانی، مشاور مهدی کروبی و وزير فرهنگ و ارشاد اسلامی در دولت محمد خاتمی، در يک کنفرانس مطبوعاتی در برلين شرکت کرد. اين کنفرانس را احمد پورمندی، روزنامه‌نگار و فعال سياسی، از طرف شبکه فرهنگی ايرانيان اروپا تدارک ديده بود و تعدادی از روزنامه‌نگاران و خبرنگاران ايرانی در آن شرکت داشتند. مشکلات سياسی و اجتماعی کنونی ايران از جمله مسأله زنان، قوميت‌ها و اقليت‌های مذهبی، محور پرسش‌هايی بود که روزنامه‌نگاران و خبرنگاران حاضر در اين کنفرانس با عطاء‌الله مهاجرانی در ميان گذاشتند و ديدگاه او را در اين زمينه‌ها جويا شدند.



چگونگی تبلیغات انتخاباتی در گفت و گو با سعید شروینی، تحلیل‏گر سیاسی و مرتضی کاظمیان، تحلیل‏گر
«وجه پوپولیستی تبلیغات، در انتخابات امسال»

مریم محمدی: مهم‏ترین اتفاق این دوره‌ی انتخابات، تغییر اشکال مبارزه‏ی انتخاباتی و به‏ویژه، ورود مناظره‏های تلویزیونی نامزدهای انتخابات به عرصه‏ی تبلیغات است. عامل اخیر، گفتمان جدیدی را، با عنوان ضوابط و معیارهای یک مبارزه‏ی تبلیغاتی سالم در جامعه‏ی ایران، جاری کرده است. در ارتباط با این مسأله و چگونگی امر تبلیغات انتخاباتی در سایر کشورها و مقایسه‏ی آن با ایران با سعید شروینی، تحلیل‏گر سیاسی در آلمان و مرتضی کاظمیان، تحلیل‏گر، کارشناس امور اجتماعی سیاسی و فعال حقوق بشر در ایران گفت و گو کرده‌‌ام.



بررسی مناظره محمود احمدی‌نژاد و میرحسین موسوی در گفت و گو با علیرضا نامور حقیقی و مسعود سفیری
«احمدی‌نژاد در مناظره با موسوی، خودزنی کرد»

نیک‌آهنگ کوثر: مناظره تلویزیونی میان محمود احمدی‌نژاد، رییس جمهوری و یکی از کاندیداهای مطرح جناح راست و میرحسین موسوی، نخست‌وزیر دوران جنگ و کاندیدای مطرح اصلاح‌طلبان موجب بروز حساسیت‌هایی بسیار زیاد شد. در همین رابطه رادیو زمانه میزگردی تحلیلی و آن‌لاین با حضور علیرضا نامور حقیقی، مدرس دانشگاه تورنتو و تحلیل‌گر سیاسی و مسعود سفیری، روزنامه‌نگار ساکن کلیفرنیا و تحلیل‌گر مسایل داخلی ایران تشکیل داد. هر دو تن معتقد بودند که برنده این مناظره، موسوی بود و چنین مناظره‌ای را برای مردم ایران بسیار میمون و مبارک می‌دانند.



شیوه‏ی مناظره‏‌های انتخاباتی در گفت و گو با نوشابه‏ امیری، روزنامه‏نگار و مهرداد مشایخی، استاد دانشگاه و جامعه‏شناس
مشخصه‏های تبلیغات انتخاباتی در غرب

مریم محمدی: به میان آمدن شیوه‏ی مناظره‏ی نامزدهای انتخاباتی با یک‏دیگر، برای اولین بار در ایران، شاید یکی از نمودهای این ویژگی‏ها باشد. این مناظره‏ها و مجموعه‏ی برخوردهای تبلیغاتی میان نامزدها، در این دور ابعادی یافته است که جامعه را در مورد رفتار صحیح یا نادرست تبلیغاتی و به نوعی، به قضاوت در این باره که تبلیغات انتخاباتی چه مشخصه‏هایی باید داشته باشد، به قضاوت کشانده است. در‌باره‏ی فضای تبلیغات انتخاباتی در دمکراسی‏های غربی با نوشابه‏ امیری، روزنامه‏نگار در فرانسه و مهرداد مشایخی، استاد دانشگاه و جامعه‏شناس در آمریکا گفت و گو کرد‌ه‌ام.



روان‌شناس/ روان‌درمان‌گر
روان‌کاوی انتخابات و معضل اپوزیسیون

داریوش برادری: از درون بحران سیاسی دو سده اخیر و به ویژه سه دهه اخیر ایران، اکنون شاهد رشد هر چه بیشتر یک گفتمان سیاسی مدرن در فرهنگ ایران هستیم. اگر امروزه همه کاندیداهای انتخاباتی از کروبی تا موسوی تا احمدی‌نژاد و رضایی به شیوه خویش و در حد توان خویش به مباحثی مثل حقوق شهروندی، حقوق بشر، عدالت اقتصادی می‌پردازند و یا آقای کروبی حتی در مناظره تلویزیونی از شورای انتصابی انتقاد می‌کند، یا خواهان تحول در قانون اساسی است، نشان‌دهنده این تحول بنیادین و اجتناب‌ناپذیر است. زیرا هر بحرانی جواب می‌خواهد و سیستم مدرن ایرانی می‌خواهد هر چه بیشتر به ساختار و شکل خویش و روایات مدرن خویش دست یابد.



چه باید کرد؟

حمید صدر: برداشت درست از یک انتخابات محدود در یک شرایط سیاسی بسته و اختناقی مانند انتخاباتی که اکنون به صورت علیل و ناقص آن در جمهوری اسلامی برگزار می‌شود، باعث می‌شود که ما بی‌خود سر خود را با وراجی گرم نکنیم. باید قبول کنیم این انتخابات تنها ابزاری برای مردم است که خواست‌ها و مطالبات خود را ابراز کنند، و با همه تنگناها می‌تواند آن‌ها راقدم به قدم به طرف عادت شدن یک فرهنگ مبارزات پارلمانی سوق بدهد و کمی در رشد آگاهی سیاسی مردم در این مورد نقش داشته باشد. می‌گویید از همین حد‌اقل نیز چشم‌پوشی کنیم؟ به امید این‌که چه بشود؟



ماجرای انقلاب فرهنگی در گفت و گو با دکتر صادق زیبا‌کلام، شهرام خلدی و احمد زیدآبادی
انقلاب فرهنگی، انقلاب موسوی یا سروش؟

نیک‌آهنگ کوثر: با زنده شدن ماجرای انقلاب فرهنگی در انتخابات ریاست جمهوری اخیر، سوال‌های زیادی برای جوان‌تر‌ها پیش آمده است. حمایت دکتر عبدالکریم سروش از مهدی کروبی و حمله محمود دولت‌آبادی از مدافعین میرحسین موسوی به سروش و مطرح کردن مسایل خاموش مانده‌ی انقلاب فرهنگی، سوال‌های زیادی در ذهن جوان‌تر‌ها برجای گذاشت. اما نهایتاً نامه سرگشاده دکتر سروش به موسوی که سکوت او را در برابر نقش نخست وزیر دهه شصت در انقلاب فرهنگی زیر سوال برده بود، توپ را عملاً به زمین نخست وزیر سابق و کاندیدای ریاست جمهوری انداخت. در همین رابطه با گروهی از کارشناسان و تحلیل‌گرانی که آشنایی زیادی با مسأله دارند، گفت‌وگو کرده‌ام.



«در برنامه‏ی نامزدها، نشانی از تولید ثروت نیست»

مریم محمدی: با پیشرفت روند تبلیغات انتخاباتی در ایران و در حرکتی که برای اولین بار در ایران صورت می‏گیرد، دو تن از نامزدهای ریاست جمهوری، آقایان مهدی کروبی و محسن رضایی، سه‏شنبه شب، دوازدهم خرداد ماه، در قالب یک مناظره‏ی تلویزیونی شرکت کردند. دو کاندیدا، حول برنامه‏های تاکنونی خود و با تاکید فراوان بر ضرورت تغییرات اقتصادی سخن گفتند. تاثیر این حضور بر شهروندان ایرانی چگونه بوده است و کارشناسان اقتصادی طرح‏‏های اقتصادی ارائه شده از جانب دو نامزد را چگونه می‏بینند؟ در این رابطه با سه تن از شهروندان و هم‏چنین با آقای دکتر بهمن آرمان، و آقای محمد رضا بهزادیان، رییس سابق اتاق بازرگانی، گفت‌وگو کرده‌ام.