ایران

فدرالیسم یا خودمختاری؟

پانته‌آ بهرامی: بسیاری از جامعه‌شناسان و تحلیل‌گران بر این باورند که یکی از راه حل‌ها برای تمرکز‌زدایی، فدرالیسم است. برخی از گروه‌های سیاسی مثل کردستان تا ۱۰ سال پیش از خود مختاری به عنوان راه حل نام می‌بردند اما در یک دهه‌ی اخیر است که از فدرالیسم به عنوان یک ساختار سیاسی دموکراتیک و غیر متمرکز نام می‌برند. در این برنامه به این موضوع خواهیم پرداخت که فدرالیسم چیست و اساسا چرا مدل مورد نیاز ساختار سیاسی ایران مطرح می‌شود؟

وزیر علوم و گزینش استاد از طریق آگهی

حسین علوی: کامران دانشجو، گفته است که برای جایگزینی استادان سکولار دانشگاه‏ها با استادان اسلامی، به ۲۲هزار استاد معتقد به مبانی اسلامی نیاز است و طی فراخوانی، کسانی را که خود را واجد شرایط می‏دانند دعوت به ثبت‏نام کرده است. دکتر سعید پیوندی استاد دانشگاه درپاریس به زمانه می‌گوید که گزینش استاد از طریق آگهی، امری بی‌سابقه در دنیا و نشانه‌ی بی‌باوری به اعتبار علمی و تجربه عملی استاد و دانشگاه است.

«تصفیه استادان غیرهم‌سو، نه جدی است و نه عملی»

حسین علوی: کامران دانشجو، وزیر علوم، گفته است که به میزان کافی افراد هم‌سو و دلسوز داریم و استادان و دانشجویان «غیر هم‌سو با نظام و ولایت فقیه» را از بدنه خارج خواهیم کرد. با قاسم شعله سعدی، استاد روابط بین‌الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران در این باره گفت‌وگو کردیم. ایشان به زمانه می‌گوید که این سخنان نه جدی هستند و نه قابل عمل و بیشتر ناشی از اشتباه محاسبه‌ای‌ست که آقایان در مورد ۲۲ بهمن برای خودشان دارند.

روزنامه کیهان و ضد انقلاب

محمود دلخواسته: روزنامه کیهان در شماره ۱۰ اسفند، با اشاره به مصاحبه اینجانب با آقای بهداد بردار، تحت عنوان تسخیر خیابان‌ها، یاداشتی منتشر کرده و در آن مطابق معمول از طریق دروغ سعی بر این کرده که به هدف دل‌خواه خود که همان ربط مدعیان رهبری جنبش به دولت‌های خارجی می‌باشد، برسد. البته شاید نیاز به ذکر نباشد که بدترین نوع دروغ‌ها، گفتن حقیقت است، ولی تنها قسمتی از آن.

«جمهوری اسلامی غلط می‌کند کروبی را اعدام کند»

مریم محمدی: یکی از اخبار روزمره در ایران، خبر توقیف نشریات، لغو امتیاز آن‏ها و دستگیری دست‏اندر کاران مطبوعات است. امروز نیز خبر لغو امتیاز مجله‏ی «ایراندخت» منتشر شد. مجله‏ای که به مدیر مسئولی فرزند آقای کروبی، صاحب‏ امتیازی فاطمه‏ی کروبی و با تحریریه‏ای از روزنامه‏نگاران مطبوعات توقیف شده‏ی اصلاح‏طلب منتشر می‌شد. در این‌باره با محمد حسین کروبی، مدیر مسئول این روزنامه گفت‏وگو کرده‏ام.

دو راهکار سبزها؛ تعامل ملی و ارتباط با محرومان

مریم محمدی: فضای سیاسی ایران هنوز متأثر از انتخابات و چالش میان جنبش سبز و حامیان احمدی‏نژاد است. ۲۲ بهمن، آخرین رویارویی سیاسی میان این دو نیرو بود که از هر دو سو تفسیرهای مختلفی را برانگیخته و شاید منجر به ارائه‏ی بیشترین تحلیل‏ها در میان تجربیات نظیر خود شده است. در این میان، مهم‏ترین بحث‏ها به آینده‏ی جنبش سبز مربوط می‏شود. در گفت‌وگویی با دکتر حبیب‏الله پیمان به همین بحث پرداخته‌ام.

ابوالحسن بنی‌صدر: رهبری در تنگنا است

ایرج ادیب‌زاده: هفتمین نشست دوره‏ی چهارم مجلس خبرگان، چهارم و پنجم اسفند ماه، پشت درهای بسته و بدون حضور خبرنگاران که فقط در مراسم گشایش مجلس حاضر بودند، برگزار شد. اکبر هاشمی رفسنجانی، رییس این مجلس در گشایش این نشست به دفاع از آیت‏الله خامنه‏ای، رهبر جمهوری اسلامی پرداخت و گفت: «نگذاریم تیرها به سمت رهبر نشانه رود». در همین زمینه با ابوالحسن بنی‏صدر، نخستین رییس جمهوری ایران گفت‌وگو کردم.

پایان اجلاس خبرگان؛ صفر – صفر!

مریم محمدی: در اخباری که از جلسه‏ی دیروز مجلس خبرگان، در روزنامه‏ی کیهان انتشار یافته، از هاشمی رفسنجانی نه به عنوان رییس مجلس خبرگان که به عنوان نماینده‏ی تهران نام برده شده است. همچنین سایت‏ها و رسانه‏های هوادار دولت در آخرین روز خبرگان، اهمیت چندانی به اخبار آن ندادند. آیا علت این بی‏اعتنایی از آن جهت نیست که انتظارات اقتدارگریان از این اجلاس برآورده نشده است؟ در این باره با سعید رضوی فقیه، گفت‏وگو کرده‏ام.

«ایران باید از دستگیری ریگی استفاده کند‬»

رضا جمالی: پس از دستگیری عبدالمالک ریگی، اظهارات متناقضی درباره‌ی نحوه دستگیری او از سوی مقامات جمهوری اسلامی منتشر شده است. همچنین زمان اعلام خبر بازداشت ریگی هم یکی دیگر از موضوعات مطرح شده است؛ چراکه به گزارش تلویزیون الجزیره آقای ریگی هفته گذشته از سوی پاکستان دستگیر و تحویل مقامات ایرانی شده بود. برای بررسی بیشتر این موضوع با دکتر علی‌رضا نوری‌زاده گفت‌وگو کرده‌ام.

اجلاس خبرگان؛ مقاومت هاشمی دربرابر فشارها

سراج‌الدین میردامادی: به نظر می‏رسد هفتمین دوره اجلاس خبرگان رهبری از اهمیت ویژه‏ای برخوردار باشد. از یک‌سو با توجه به شرایط و بحران سیاسی حاکم بر کشور و از سوی دیگر، رقابت‏های سیاسی درون این نهاد سیاسی قدرت‏مند، با خود نتایجی را به‏همراه خواهد داشت که در تصمیمات و سیاست‏های کلی آینده‏ی نظام بی‏تاثیر نخواهد بود. در این ارتباط با احمد سلامتیان گفت‏وگویی انجام داده‏ام.

«جنبش‌های مطالباتی در جنبش سبز مستحیل نشوند»

مریم محمدی: در طی هشت ماه گذشته در ایران، دستگیری و بازداشت فعالان سیاسی و مدنی و فشار بر روی زندانیان سیاسی کماکان ادامه داشته است. در عین حال که مدت‏ها است مساله‏ی امکان برقراری تفاهم و توافقی میان رهبران جنبش سبز و حکومت، هرازگاه مطرح و این روزها قوت گرفته است؛ به نوعی که شایعه‏ی آزادی زندانیان سیاسی تا نوروز را نیز برخی رسانه‏ها مطرح کرده‏اند. در این باره با آقای تقی رحمانی، نویسنده و تحلیل‏گر سیاسی گفت‏وگویی کرده‏ام.

«برقرار باد پرچم سه رنگ ایران»

مریم محمدی: پس از مصاحبه‏ی مطبوعاتی محمود احمدی‏نژاد و در حالی که در تصویر پشت سر ایشان، رنگ سبز پرچم ایران به آبی تبدیل شده بود، بحث و گفت‏وگو در باره‏ی این موضوع به مطبوعات و رسانه‏های داخل نیز کشیده شد. در این ارتباط با مریم بهروزی، خسرو سیف، حجت‏الاسلام علیخانی، و هم‏چنین سیمین بهبهانی که بیشتر ترجیح دادند شعری در حمایت از پرچم ایران بخوانند گفت‏وگوهایی کرده‌ام.

بنی صدر: ۲۲ بهمن، مردم حرف‌شان را زدند

حسین علوی: حضور جنبش سبز در روز ۲۲ بهمن و نقاط قوت و ضعف آن، در این روزها از زوایای مختلفی مورد بحث و تجزیه‏ و تحلیل قرار می‌گیرد. بسیاری این حضور را موفقیتی در ادامه موفقیت‌های قبلی جنبش سبز می‌دانند، اما بسیاری نیز بر این نظر هستند که این حضور آن‏گونه که انتظار می‏رفت، موفق از کار درنیامد. در این زمینه با ابوالحسن بنی‌صدر، اولین رئیس جمهوری اسلامی ایران گفت‌وگو کرده‌ام.

«نشانی از کوتاه آمدن در لحن حاکمیت نیست»

سراج‌الدین میردامادی: آیت‌الله خامنه‌ای که هم‌واره از جریان اصول‌گرایان تندرو حمایت می‌کند در سخنرانی ۱۳ بهمن خود در جمع اساتید دانشگاه تهران لحنی متفاوت با گذشته را برگزید و خطاب به رهبران اعتراضات از واژه غفلت استفاده نمود. به اعتقاد علی مطهری و برخی از اصول‌گرایان «غفلت» نشان از لحنی متفاوت به‌قصد حفظ وحدت است. در بررسی این برداشت با احمد سلامتیان و بیژن حکمت گفت‌وگویی داشتم.

چرا اسب تروا وارد قلعه نشد؟

رضا جمالی: روز ۲۳ بهمن بسیاری از رسانه‏های مهم جهان نوشتند که برخلاف برنامه‏ریزی‏ها و فراخوان‏ها، جنبش سبز ایران نتوانست تظاهرات دولتی سالگرد انقلاب را تحت‏الشعاع قراردهد و این عدم موفقیت را ناشی از تدابیر شدید امنیتی حکومت برای کنترل حوادث این روز ارزیابی ‏کردند. اما گروهی دیگر این عدم موفقیت را به طرح «اسب تروا» مربوط دانستند. در این زمینه با ابراهیم نبوی، ارائه دهنده طرح و کوروش زعیم، تحلیل‌گر سیاسی گفت‌وگو کرده‌ام.

چه کسی برنده صحنه‌ی « بهمن ۸۸» است؟

داریوش برادری: همه منتظر «اتفاقی» در تظاهرات «۲۲ بهمن» امسال بودند. نیروهای مدنی و جنبش سبز در انتظار «پاسخی قاطع و قوی» به اختناق بودند. نیروهای دولتی در پی آن بودند که «نمایش بهمن» امسال بی‌خطر بگذرد و یا بتوانند این تظاهرات را به نفع خویش تمام کنند و برای این کار از هیچ هزینه‌ مالی، تدارکاتی و یا انتظامی مضایقه نکرده بودند. اما چه کسی توانست بر «صحنه» حاکم شود و آن را به «بهمن» خویش تبدیل کند؟

«باید همه را در محدوده جنبش سبز به رسمیت شناخت»

مریم محمدی: مراسم ۲۲ بهمن ماه، سرانجام پس از ده‏ها روز بیم‏ و امید برگزار شد. روزی نه بسیار متفاوت از روزهای نظیر خود؛ عاشورا، قدس و یا سیزدهم آبان. اما در هرحال روز دیگری که بررسی و ارزیابی‏های خود را می‏طلبد. بدون این که از نتایج عملی واقعی این روز کاملا باخبر شده باشیم، در گفت‏وگوهایی با حسن شریعتمداری و فرخ نگهدار، تحلیل مجملی از این روز خواهیم داشت.

«جنبش سبز» حرکتی انقلابی است

دانیال بهداد: دکتر محمود دل‌خواسته متخصص جنبش‌های اجتماعی از مدرسه اقتصاد و علوم سیاسی لندن در مقاله‌ایی که اخیرا در وب‌سایت گاردین منتشر کرده مدعی است که در تاریخ صد سال اخیر، هر نسل ایرانیان با یک انقلاب یا جنبش بزرگ سیاسی روبه‌رو بوده‌اند. او هم‌چنین معتقد است جنبش آزادی‌خواهانه مردم ایران ماهیتی انقلابی دارد. در این‌باره با او گفت‌وگویی داشتم.

سرکوب روشن‌فکران یا اعتراف به شکست فرهنگی

امین بزرگیان و بابک مینا: میراث چپ در جامعه ما تاثیری دوسویه داشته است. از یک سو به شمشیری بدل شده است در دست کسانی که دنبال نفی خشن و کینه‌توزانه «غرب» بوده‌اند، و از طرف دیگر شاید مهم‌ترین جریانی بوده‌اند که ارزش‌های روشنگری را در فرهنگ معاصر پرورانده‌اند. «حساسیت نظری به رنج» شاید به‌ترین تعبیر برای توصیف روشنفکری چپ است. و با این منطق شاید بتوان سرکوب روشنفکران چپ را به‌واقع سرکوب بنای اندیش‌گون فرودستان دانست.

آیا بهمن ۵۷ در بهمن جنبش سبز تکرار می‌شود؟

داریوش برادری: مهم‌ترین تفاوت صحنه و سناریوی بهمن جدید با بهمن قدیمی در تفاوت «صحنه بازی» است. جنبش کنونی سبز به طور عمده یک جنبش مدنی است و در پی ایجاد تحول مدنی و نهادینه ساختن «صحنه مدنی، چالش میان جامعه مدنی/دولت» و چیرگی بر «پسرکشی و بی‌قانونی سنتی» است. این تحول و تغییر صحنه به معنای رهایی از میل «پدرکشی سنتی» و انفجار کینه و خشم بر علیه یک «پدر مقصر» نیز هست.